450
Vượt qua sợ hãi, lo âu
Trong thế gian này, phần lớn con người sống trong lo lắng, bất an và chán nản khi không thể thành tựu những điều mình mong muốn. Trạng thái lo âu, bất an ấy được gọi là “santāsa”.
Các vị Tỷ-kheo có thể cảm thấy lo lắng và chán nản do thiếu thốn thí chủ hoặc người trợ giúp. Đôi khi, các vị cảm thấy buồn lòng vì không có bạn đồng tu hay đệ tử để nương cậy.
Tóm lại, trong tám pháp thế gian, khi gặp những hoàn cảnh bất lợi hoặc không như ý, mất mát, không được tôn trọng, bị chỉ trích, hay phải chịu khổ đau, người ta có thể sinh tâm chán nản.
Một người có thể thất vọng hoặc bất mãn vì không nhận được các vật thí như mong đợi, không được hưởng đặc quyền hay lợi lộc, không có đồ chúng hay bạn đồng hành, hoặc không có người giúp đỡ khi cần thiết.
Tâm gì có thể loại trừ lo âu và hoài nghi?
Con người thường mong cầu danh tiếng, sự kính trọng, nhưng muốn tránh xa sự chê trách. Họ mong gặp điều may mắn, hạnh phúc, và không có khổ đau. Do đó, khi gặp phải hoàn cảnh bất hạnh, đau khổ, tinh thần bị suy sụp, họ quay lại đổ lỗi sự bất hạnh ấy là quả ác nghiệp của mình.
Những ví dụ trên cho thấy sự chán nản sinh khởi do các dục không được thỏa mãn khi gặp nghịch duyên (trong những điều kiện bất lợi). Vì vậy, trạng thái suy sụp ấy cần phải diệt trừ.
Nếu những trạng thái tâm bất thiện như vậy sinh khởi, chúng phải được trừ diệt bằng cách quán sát và ghi nhận. Không có lý do gì để con người phải buồn rầu và nản chí. Có người cần sự khích lệ từ người khác. Có người lạc quan, có người bi quan. Có người trở nên vô cùng chán nản và khổ sở khi lâm bệnh.
Điều thiết yếu là phải học cách kham nhẫn và vượt qua những thăng trầm của các pháp thế gian. Dù gặp bất kỳ biến đổi nào của thế sự, hành giả cũng cần giữ tâm an tịnh và không dao động. Nếu có sự chán nản phát sinh, thì chính sự chán nản ấy phải được quán sát, ghi nhận và đoạn trừ.
Do đó, trong bài kệ mới nói: “Điều phục sân hận, không lo âu.” Đừng để sân hận trỗi dậy.
Nếu sân khởi lên, cần phải quán sát, ghi nhận và đoạn trừ nó. Kế đến là “không lo âu”. Đừng để tâm chán nản chỉ vì không đạt được những cảm thọ dễ chịu, tài sản, bạn bè hay người trợ giúp như mình mong muốn. Nếu có thất vọng sinh khởi, cũng cần phải quán sát, ghi nhận và diệt trừ.
Purābheda Sutta
Mahāsi Sayādaw
Biên soạn Dhana Pālaka.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Phật giáo đồng hành xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vì cuộc sống an lạc của nhân dân
Phật giáo thường thức
13:00 02/06/2026
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị cơ sở mà còn là quá trình hiện thực hóa các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội trong đời sống hằng ngày của nhân dân. Trong hành trình ấy, Phật giáo Việt Nam với truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc đang tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn, văn minh, góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cơ sở.
Những hiện tượng kỳ diệu xảy ra vào lúc Bồ-tát đản sanh và điềm báo của chúng?
Phật giáo thường thức
10:00 02/06/2026
Vào lúc đản sanh của Bồ tát, những hiện tượng kỳ diệu đã xảy ra rõ ràng. Những hiện tượng này và điềm báo của chúng được giải thích dưới đây theo đúng với bài kinh Mahāpadāna và các bài Chú giải của bộ Buddhavaṃsa.
Chữ “duyên” trong “nghiệp duyên”
Phật giáo thường thức
08:45 02/06/2026
Từ "nghiệp duyên" này người đời rất thường nhắc tới. Duyên là sao?
Xem thêm
