Bỏ qua “Nhuận Đạt” đi, hãy nhuận tâm

Mỗi ngày lại có thêm một thông tin mới, một đoạn clip mới, một lời kể mới. Câu chuyện giống như một dòng nước xoáy, càng lúc càng cuốn nhiều người vào.

Nhưng giữa dòng xoáy ấy, tôi bỗng tự hỏi: rốt cuộc, điều gì đang thực sự diễn ra trong tâm mình?

Chúng ta rất dễ bị cuốn vào những câu chuyện như vậy. Khi nghe một thông tin gây sốc, tâm lập tức phản ứng. Có khi là tò mò, có khi là bức xúc, có khi là thất vọng. Ta muốn biết thêm, muốn phân tích, muốn tìm ra ai đúng ai sai. Và trong quá trình đó, tâm mình dần trở nên nặng nề.

Nhìn sâu hơn, ta sẽ thấy một điều khá thú vị: câu chuyện bên ngoài có thể chỉ là một cái tên, nhưng điều thật sự dao động lại là tâm của mỗi người.

Người học Phật thường được nhắc rằng, cuộc đời giống như một tấm gương. Những gì ta nhìn thấy ở bên ngoài thường phản chiếu những gì đang có trong lòng mình. Khi ta quá bận tâm đến lỗi lầm của người khác, có khi đó là lúc ta đang quên nhìn lại chính mình.

Trong kinh Pháp cú, Đức Phật dạy một câu rất đơn giản: “Dễ thay thấy lỗi người, lỗi mình thấy mới khó”.

Câu kinh ấy rất quen, nhưng mỗi lần xảy ra một câu chuyện ồn ào trong xã hội, ta lại thấy lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị.

Một người có thể sai, hai người có thể sai, nhưng nếu hàng ngàn người cùng lao vào phán xét, thì nỗi khổ không chỉ dừng lại ở câu chuyện ban đầu mà lan rộng ra thành một bầu không khí nặng nề, nơi ai cũng mang theo sự bức xúc của mình.

Trong đạo Phật, có một cách thực tập rất hay, cũng là căn cốt của thiền: quay về với tâm mình.

Thay vì tiếp tục đào sâu vào những câu chuyện bên ngoài, ta có thể thử dừng lại một chút. Hít một hơi thở chậm. Và quan sát xem trong lòng mình đang có điều gì: Có phải là sự giận dữ? Có phải là cảm giác thất vọng? Hay là sự tò mò không dứt? Ta bị cuốn đi, những lớp sóng thông tin thật giả lẫn lộn, những đốm lửa chỉ trích, cười nhạo... dắt ta vào mê lộ, để rồi mình cũng đánh mất sự bình yên và định tĩnh vốn dĩ của người học Phật.

Khi nhìn thấy rõ những cảm xúc ấy, ta bắt đầu hiểu rằng điều mình cần chăm sóc không phải là câu chuyện ngoài kia, mà là tâm mình ở đây. Vụ việc của Nhuận Đạt như vậy cũng là một bài học, nếu ta chịu suy ngẫm thì không phải để cười, để chê mà để nhận diện việc tu tập có thể sẽ có lúc chênh chao, thử thách không chỉ với chính mình mà còn với vấp ngã của người khác.

Thật ra, những câu chuyện như vậy không phải lần đầu xuất hiện. Trong suốt chiều dài lịch sử, xã hội luôn có những scandal, những thị phi, những sai lầm của con người. Có những câu chuyện rồi sẽ được làm sáng tỏ, có những câu chuyện dần trôi vào quên lãng.

Nhưng nếu ta để tâm mình bị kéo đi theo từng làn sóng tin tức, thì sự bình an sẽ rất khó giữ.

Người học Phật có một con đường khác. Con đường ấy không phải là né tránh sự thật, cũng không phải là thờ ơ với cuộc đời mà là giữ cho tâm mình không bị cuốn theo những cơn sóng cảm xúc.

Khi tâm bình lặng, ta sẽ nhìn mọi việc rõ hơn. Ta có thể thấy rằng con người vốn không hoàn hảo. Ai cũng có những đoạn đường lầm lỡ. Có người sai ở chỗ này, có người sai ở chỗ khác. Nhưng điều quan trọng hơn là mỗi người có học được điều gì từ những sai lầm ấy hay không.

Nếu cứ mãi nhìn vào lỗi lầm của người khác, ta dễ quên mất việc chăm sóc tâm mình.

Có lẽ, thay vì tiếp tục nhắc đi nhắc lại một cái tên đang gây ồn ào, điều tốt hơn là quay về làm một việc nhỏ: nhuận tâm.

Nhuận tâm nghĩa là làm cho tâm mình mềm lại, dịu lại - bớt khô cứng bởi phán xét, bớt nóng bởi giận dữ. Một cái tâm được nhuận hóa bởi sự hiểu và thương sẽ không dễ bị cuốn theo thị phi.

Khi tâm được nhuận, ta sẽ nhìn cuộc đời bằng một ánh mắt khác. Thấy người sai, ta không vội mắng. Thấy chuyện ồn ào, ta không vội lao vào. Ta hiểu rằng mỗi người đều đang đi qua bài học của riêng mình.

Có những bài học rất đau, nhưng cũng rất cần.

Vì vậy, có lẽ điều tốt nhất lúc này không phải là tiếp tục nói về “Nhuận Đạt”, mà là quay về nhìn lại chính mình.

Bỏ qua cái tên ấy đi. Hãy nhuận tâm của chính mình!