450
Đừng hiểu lầm giải thoát là thoát khỏi vô thường - khổ - vô ngã
Thầy hiểu rất rõ tâm trạng con khi con viết “Tâm con vô cùng dao động, rõ ràng là con không có sự tỉnh giác” hoặc “con vẫn lo âu, vẫn thất vọng, vẫn chán nản trước cái hiện tại và vẫn khổ đau!”
Thầy hiểu rất rõ tâm trạng con khi con viết “Tâm con vô cùng dao động, rõ ràng là con không có sự tỉnh giác” hoặc “con vẫn lo âu, vẫn thất vọng, vẫn chán nản trước cái hiện tại và vẫn khổ đau!”
Có nghĩa là con đang muốn giải thoát ra khỏi những trạng thái ấy, những khổ đau vật chất lẫn tinh thần ấy, cái hiện tại đầy chán nản và thất vọng ấy, bằng cách có một hành động "tỉnh giác" nào đó có thể xoá bỏ chúng đi phải không?
Nhưng không phải thế đâu, con thương mến của Thầy, con đã hiểu sai chữ ‘tỉnh giác’ mà Thầy đã dạy.
Nếu có một sự "tỉnh giác" nào như con hiểu thì Thầy e rằng nó chỉ là công cụ của ý muốn trốn tránh thực tại mà thôi.
Và trước hết, tại sao con muốn giải thoát? Phải chăng con muốn lẩn tránh cái hiện tại đầy chán nản khổ đau, để đạt được ở đâu đó một cái gì hạnh phúc hơn?
Nhưng nói cho cùng, không ai có thể trốn tránh nó được cả và cũng không bao giờ có được ở đâu đó một hạnh phúc khác hơn.
Con ạ, giải thoát thực sự thì phải có trí tuệ, mà trí tuệ là thấy rõ thực tại đúng như nó đang là. Đức Phật dạy rất rõ ràng:
“Tất cả các hành vô thường
Tất cả các hành là khổ
Tất cả các pháp vô ngã
Thấy thế với trí tuệ
Liền thoát ly đau khổ
Đó là đường thanh tịnh”
Vậy làm thế nào con có thể hy vọng thoát khỏi khổ đau khi bản chất các hành là đau khổ? Khi “ba cõi bất an y như nhà lửa”? Khi con không thực sự giáp mặt với thực tại khổ đau bằng cái nhìn trí tuệ mà chỉ lo toan lẩn tránh hay tìm cầu một hạnh phúc nào khác trên thế gian?
Nói thế không phải là đành chấp nhận đau khổ một cách bi quan hay đầu hàng khổ lụy.
Vì thực ra vẫn có giải thoát, nhưng không phải là giải thoát về đâu mà là giải thoát chính mình ra khỏi vô minh tham ái để có thể thong dong tự tại giữa cuộc đời đau khổ này.
Và vẫn có hạnh phúc, nhưng không phải thứ hạnh phúc loại trừ đau khổ mà là hạnh phúc dung nhiếp khổ đau, một “paramam sukham” như Phật đã dạy.
Phật dạy “Santi paramam sukham” (an tịnh Niết-bàn là hạnh phúc tuyệt đối) là để chỉ một sự yên lặng tuyệt đối trước tất cả mọi nỗi khổ đau trong cuộc đời. Sự yên lặng dung thông được tất cả mọi trạng thái mâu thuẫn hay hỗ tương của đời sống chứ không phải một trạng thái bất động của cơn thiền định xuất thần như biết bao nhiêu người ngộ nhận.
Sự yên lặng tuyệt đối này cũng chính là Bát-nhã, Trí tuệ Viên chiếu, Viên minh, Tánh giác... qua đó các pháp tự thể hiện một cách chân thật và sống động. Và tuy rằng tướng của các hành, các pháp là vô thường, khổ, vô ngã, nhưng yên lặng tuyệt đối của trí tuệ vẫn viên dung vô ngại.
Đó chính là hạnh phúc, là giải thoát. Ngoài ra không còn một hạnh phúc hay giải thoát nào hơn!
Thầy muốn nói nếu có một sự giải thoát nào từ chối sự hiện hữu của vô thường-khổ-vô ngã thì đó là một sự giải thoát tạo nên càng thêm nhiều mâu thuẫn và khổ đau. Là một sự giải thoát giả tạo do chính bản ngã dựng lên mà thôi...
Nguồn: trích tuyển tập thư Thầy
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Hành trình nhân sinh
Phật giáo thường thức
17:45 12/05/2026
Đời người tựa sát-na phù du giữa vô tận, mỏng manh như sương khói, đan xen giữa khổ lụy và dục lạc. Thế nhưng, chính trong thân phận hữu hạn này lại ẩn tàng hạt mầm siêu việt. Kiếp nhân sinh, xét cho cùng, là một trường học lớn mà mỗi khoảnh khắc trôi qua đều là một bài học để hành giả nhận diện chân lý tối thượng.
Duyên nghiệp có thể giải quyết theo tinh thần nhà Phật
Phật giáo thường thức
16:11 12/05/2026
Hỏi: Bạch Hòa thượng, con năm nay bị sao Thái Bạch lại nhằm năm tuổi, không biết do sao hạn hay do căn nghiệp nhân quả của con, mà mấy tháng vừa qua con gặp nhiều phiền não về tiền tài vật chất và cả tinh thần. Kính xin Hòa thượng cho con lời khuyên.
Làm sao hướng dẫn cha mẹ hướng về đạo khi cơ duyên chưa đến?
Phật giáo thường thức
14:27 12/05/2026
Hỏi: Kính bạch Hòa thượng, làm sao hướng dẫn cha mẹ hướng về đạo khi cơ duyên chưa đến. Người thì thích danh, người thì thích tiền bạc?
Hy vọng và bám víu con đường dẫn đến thất vọng và sầu não
Phật giáo thường thức
13:30 12/05/2026
Bất cứ cái gì mà chúng ta hy vọng và mong đợi, nếu chúng ta bám víu vào chúng, sẽ đưa chúng ta đến chỗ thất vọng và sầu não. Lý do chính là những gì mà chúng ta bám víu và dính mắc đều sinh rồi diệt.
Xem thêm
