Giáo dục không chỉ là tri thức mà còn là đạo đức

Nhưng giáo dục ở đây không chỉ là tri thức, không chỉ là phương pháp hay chương trình giảng dạy, mà phải bao gồm cả đạo đức - nền tảng của con người.

Khi còn là một cậu học trò tiểu học, tôi được dạy rằng: “Tiên học Lễ, Hậu học Văn”. Nghĩa là phải học về đức trước khi học về văn. Nguyên tắc tưởng chừng giản dị ấy đã theo tôi suốt cả đời, ngay cả khi đứng trên bục giảng ở các trường đại học tại Hoa Kỳ. Tôi luôn nhấn mạnh với sinh viên rằng kiến thức có thể đưa bạn đến thành công, nhưng chỉ có đạo đức mới giữ cho bạn đứng vững trước mọi cám dỗ. Con người mà không có đức như một cái cây không có rễ, chỉ cần một cơn gió mạnh là có thể bật gốc.

Tôi vẫn thường day dứt rằng nếu học sinh không được giáo dục cẩn thận về đạo đức, các em sẽ rất dễ rơi vào cám dỗ, trượt dài theo những điều xấu và thậm chí bước vào con đường phạm pháp. Một quốc gia mà thế hệ trẻ thiếu nền tảng đạo đức thì không thể nào phát triển bền vững. Bởi vậy, tôi thiết tha mong các bậc phụ huynh hãy quan tâm nhiều hơn đến việc dạy dỗ con cái, không chỉ nuôi cho chúng ăn học, mà còn rèn để chúng biết làm tròn bổn phận với gia đình và xã hội.

Giáo dục, theo tôi, không chỉ diễn ra trong nhà trường mà bắt đầu ngay từ gia đình. Trẻ em chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những gì mắt thấy tai nghe mỗi ngày. Nếu cha mẹ biết dành thời gian để dạy dỗ, chúng sẽ lớn lên hiếu thảo, ngoan ngoãn. Ngược lại, nếu gia đình thường xuyên cãi cọ, bất hòa, đứa trẻ cũng dễ hình thành tính khí nóng nảy. Nếu cha mẹ dối trá, tham lam, con cái khó lòng trở thành người tử tế trong xã hội. Đừng nghĩ rằng chỉ cần kiếm tiền nuôi con là đủ. Bao nhiêu tiền cũng trở thành vô nghĩa nếu con cái hư hỏng.

Tôi hiểu cuộc sống hôm nay nhiều khó khăn, áp lực cơm áo gạo tiền chi phối hầu hết thời gian của cha mẹ. Nhưng xin đừng quên rằng, giáo dục con cái mới là sự đầu tư quan trọng nhất, bởi đó là tương lai của chính các bạn và của cả đất nước.

Và cũng không thể xem nhẹ vai trò của người thầy. Trong thời đại công nghệ số, kiến thức có thể tìm thấy ở bất cứ đâu, nhưng vai trò làm gương, sự dìu dắt, tấm lòng truyền cảm hứng đạo đức cho học sinh thì không một công nghệ nào thay thế được. Nếu xã hội xem nhẹ người thầy, nếu phụ huynh và cộng đồng không trân trọng những con người âm thầm đào tạo nhân tài cho quốc gia, thì đất nước ấy sẽ rất khó có tương lai tươi sáng.

Tôi khẩn thiết mong các bậc cha mẹ, các nhà quản lý giáo dục và toàn xã hội hãy nhìn nhận giáo dục như một trách nhiệm chung. Đừng coi những vụ việc tiêu cực trong giáo dục là hiện tượng đơn lẻ, mà phải xem đó như một hồi chuông cảnh tỉnh. Chúng ta phải thay đổi, phải nghiêm túc đặt lại vai trò của giáo dục, nếu không, bi kịch sẽ còn tái diễn và tương lai đất nước sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Tôi biết, ở quê hương mình, có nhiều thầy cô đang miệt mài gieo chữ với đồng lương ít ỏi. Nhưng chính họ đang gánh vác nghĩa vụ cao cả nhất - đào tạo nên những thế hệ kế tục. Họ xứng đáng được xã hội tôn vinh và khích lệ. Một quốc gia không biết trân trọng những người làm nghề giáo dục thì quốc gia đó khó có thể lớn mạnh.

Giáo dục, trong cái nhìn của tôi, chính là trách nhiệm lớn lao và khẩn thiết nhất để xây dựng một xã hội tiến bộ. Giáo dục không chỉ là truyền tri thức, mà trước hết phải là dạy làm người. Một thế hệ trẻ có đạo đức, biết tôn trọng pháp luật, có ý thức trách nhiệm với gia đình và xã hội, mới có thể tạo dựng nền móng vững chắc cho một đất nước giàu mạnh. Đó là con đường duy nhất để quê hương ta đi tới tương lai.