450
Hãy vận dụng tâm hiện tại để thành tựu thiện pháp
Lời nói và hành vi bất thiện đều khởi sinh từ các tâm bất thiện. Vì vậy, chỉ chống lại hành vi hay lời nói bất thiện vẫn chưa đủ, mà cần nhận diện và đối trị ngay chính các tâm bất thiện ấy.
Nếu chỉ chú trọng nơi thân và khẩu, ta dễ bỏ qua những chuyển động vi tế của tâm bên trong. Do đó, hãy lấy tâm làm trọng yếu. Cần chánh niệm để nhận biết những trạng thái tâm đang hiện hữu, cũng như những hoạt động mà tâm đang thực hiện.
Hãy chấp nhận tâm ngay tại thời điểm nó đang khởi sinh. Những tâm đã qua thì không còn. Những tâm chưa sinh thì cũng chưa hiện hữu.
Con người sống, hành động, nói năng và lắng nghe chỉ bằng tâm hiện tại. Khi một sát-na tâm hiện tại diệt mà không có tâm kế tiếp sinh khởi, thì đời sống ấy chấm dứt.
Vì vậy, hãy an trú trong tâm hiện tại, chánh niệm với nó, và vận dụng nó để phụng sự Giáo pháp (Sāsana). Hãy sử dụng tâm hiện tại để tạo lập thiện nghiệp qua việc thực hành bố thí (Dāna), trì giới (Sīla) và tu tập (Bhāvanā).
Tâm hiện tại không phải là “ta”, cũng không phải là “người khác”. Tâm không thuộc về mình, cũng không thuộc về bất kỳ ai. Tâm mang bản chất vô thường (Anicca), khổ (Dukkha) và vô ngã (Anattā) - không thể bị sở hữu hay điều khiển theo ý muốn.
Tâm là yếu tố chủ đạo trong ba nghiệp: thân, khẩu và ý. Vì vậy, cần nỗ lực sử dụng tâm như một pháp không có tự ngã.
Khi đủ duyên, hãy thiết lập tâm trong Ngũ giới hoặc Bát giới. Không nên để việc tu tập chỉ dừng lại ở hành vi và lời nói, mà phải đi sâu vào sự chuyển hóa của tâm.
Hãy lấy tâm làm nền tảng. Liên tục duy trì tâm bố thí, tâm trì giới và tâm tu tập. Hãy huấn luyện tâm, vận dụng tâm và hướng tâm vào các thiện pháp liên hệ đến Dāna, Sīla và Bhāvanā.
Đồng thời, cần nhận diện và không chấp nhận các tâm bất thiện: tâm muốn chiếm hữu, tâm không muốn giúp đỡ, tâm buông lung giới hạnh, hay tâm lười biếng trong tu tập thiền chỉ (Samatha) và thiền quán (Vipassanā).
Thay vì đối kháng giữa người với người, hãy học cách dùng tâm để đối trị tâm – lấy tâm thiện để chuyển hóa tâm bất thiện. Thay vì chống đối cá nhân hay hoàn cảnh, hãy quay về nhận diện và chuyển hóa những trạng thái tâm bất thiện đang vận hành bên trong.
Có quan điểm cho rằng: “Chấp nhận con người, nhưng không chấp nhận vấn đề”. Tuy nhiên, điều cốt yếu không nằm ở việc chấp nhận hay không chấp nhận bên ngoài, mà là không chấp nhận các tâm bất thiện và biết cách đối trị chúng.
Chỉ khi lấy việc giáo hóa “tâm” làm trung tâm, ta mới có thể chuyển hóa từ gốc – từ bất thiện sang thiện lành.
Hãy không ngừng tinh tấn trong việc nhận diện và đối trị các tâm bất thiện.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Phật giáo đồng hành xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vì cuộc sống an lạc của nhân dân
Phật giáo thường thức
13:00 02/06/2026
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị cơ sở mà còn là quá trình hiện thực hóa các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội trong đời sống hằng ngày của nhân dân. Trong hành trình ấy, Phật giáo Việt Nam với truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc đang tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn, văn minh, góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cơ sở.
Những hiện tượng kỳ diệu xảy ra vào lúc Bồ-tát đản sanh và điềm báo của chúng?
Phật giáo thường thức
10:00 02/06/2026
Vào lúc đản sanh của Bồ tát, những hiện tượng kỳ diệu đã xảy ra rõ ràng. Những hiện tượng này và điềm báo của chúng được giải thích dưới đây theo đúng với bài kinh Mahāpadāna và các bài Chú giải của bộ Buddhavaṃsa.
Chữ “duyên” trong “nghiệp duyên”
Phật giáo thường thức
08:45 02/06/2026
Từ "nghiệp duyên" này người đời rất thường nhắc tới. Duyên là sao?
Xem thêm
