Mùa xuân nói gì với hành giả tu Phật?

Giữa vòng xoay của đời sống, khi mùa xuân trở lại, được sống trong ánh sáng của đạo pháp, ta bỗng nhận ra bao ưu phiền, hơn thua, được mất hóa thành mây khói. Xuân không chỉ đến trên cành mai, nhành đào, mà còn nở trong tâm người khi biết quay về soi rọi chính mình.

Cứ mãi chạy đua với những đếm đong của đồng tiền bát gạo, với cơm áo gạo tiền, ngoảnh mặt lại nhiều người giật mình: đã 23 tháng Chạp. Một mùa xuân bắt đầu chộn rộn từ đó đến 29-30 Tết. Sau lễ tiễn ông Công ông Táo, nhà nhà lại tất bật dọn dẹp, sắm sửa, chuẩn bị mâm cúng tất niên và chờ đón thời khắc giao thừa. Phố xá đông đúc, chợ búa rộn ràng, ai cũng mong một năm mới đủ đầy hơn năm cũ. Nhưng giữa bộn bề ấy, có mấy ai kịp dừng lại để dọn dẹp chính tâm mình?

Tiếp nối truyền thống, giữ gìn phong tục của ông cha để gia đình được sum vầy, ấm áp là điều đáng quý. Thế nhưng với người Phật tử, xuân còn là dịp nhắc mình trở về với lời phát nguyện Tam quy - Ngũ giới, với chí nguyện tu học giữa đời thường. Việc tu không phải điều gì cao siêu, mà trước hết là sửa mình. Khi sửa được mình, tự tâm an tịnh trước khen chê, trước hiềm khích, đố kỵ. Sống giữa cuộc đời mà giữ được tinh thần từ bi và trí tuệ của đạo Phật, ấy mới là hương xuân bền lâu.

Bổn phận của người Phật tử, dù xuất gia hay tại gia, vẫn lấy giới luật làm nền tảng. Luật tạng dạy rằng: “Giới luật là thọ mạng của Phật pháp, giới luật còn thì Phật pháp còn”. Lời dạy ấy không chỉ dành cho chốn thiền môn, mà còn là lời nhắc nhở cho mỗi người giữa đời sống xã hội hôm nay. Giữ giới không phải để ràng buộc, mà để bảo hộ thân tâm. Giữ giới là giữ cho mình một khoảng sáng giữa bao nhiêu tối tăm cám dỗ.

Chúng ta đều hiểu, thọ trì giới luật là một chuyện, còn gìn giữ và hành trì mới là điều đáng nói. Thọ trì mà buông lung thì việc tu học cũng như xây nhà trên cát. Bản thân tôi sau những giờ mưu sinh vẫn tự nhắc mình dành thời gian quán chiếu. Mỗi lời giảng của chư Tôn đức, mỗi bài học từ giáo lý nhà Phật như tấm gương soi lại những sai sót của chính mình. Có những điều tưởng nhỏ bé nhưng nếu không kịp thời điều chỉnh, lâu ngày sẽ thành thói quen xấu, che mờ tâm trí.

Mỗi người một hoàn cảnh, một công việc, một số phận. So sánh hơn thua chỉ làm tâm thêm nặng nề. Người học Phật cần tập nhìn đời bằng cái thấy bình đẳng: không khinh trọng, không sang hèn. Trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng cố gắng là chính mình, tỉnh táo trước cám dỗ, làm điều mình cho là đúng trong khuôn khổ của đạo lý và pháp luật. Thời gian sẽ cho ta những bài học đắt giá. Và mỗi bài học, như ta thường nói, đều có cái giá phải trả.

Nhìn vào đời sống xã hội, ta không khỏi chạnh lòng. Những ngày cuối năm vừa qua, dư luận phẫn nộ trước vụ người giúp việc bạo hành cụ bà lớn tuổi ở Hà Nội. Hành vi ấy không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tổn thương nghiêm trọng đạo đức và nhân tính. Hay câu chuyện cơ quan chức năng phát hiện một nhóm đối tượng sản xuất, tiêu thụ hàng nghìn sản phẩm độc hại vì lợi nhuận bất chính. Những sự việc ấy cho thấy khi lòng tham lấn át, khi đạo đức bị xem nhẹ, con người dễ dàng đánh mất ranh giới giữa thiện và ác.

Thời gian vẫn lặng lẽ trôi qua giữa bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông. Không có gì tồn tại vĩnh hằng trong cõi đời vô thường này. Biết là vô thường, vậy mà con người vẫn đối xử tàn nhẫn với nhau. Đạo lý “thương người như thể thương thân” dường như có lúc bị lãng quên giữa những bon chen. Chính vì thế, sống trong ánh sáng của Phật pháp không phải để trốn đời, mà để bước vào đời với tâm sáng hơn, hiền hòa hơn.

Mỗi ngày tinh tấn tu tập là mỗi ngày bớt đi một phần tham, một phần sân, một phần si. Không ai có thể thay ta làm điều ấy. Xuân đến rồi xuân đi, nhưng nếu trong một năm ta biết chuyển hóa được đôi điều xấu ác trong tâm mình, ấy là một mùa xuân đáng nhớ. Làm được một việc thiện nhỏ, nói một lời ái ngữ, giữ một ý niệm trong sạch - tất cả đều là cách thắp sáng ngọn đèn chánh pháp giữa đời.

Một mùa xuân nữa lại về. Sau những thử thách, những va vấp, ta hiểu rằng điều quý giá nhất không phải là vật chất tích lũy được bao nhiêu, mà là tâm mình có an hơn không, có rộng mở hơn không. Học Phật để sống thong dong giữa đời, để không bị cuốn trôi bởi sóng gió, để biết dừng lại khi cần và bước đi khi đã rõ đường.

Nguyện cầu mười phương chư Phật, chư đại Bồ-tát gia hộ cho tất cả chúng ta đủ tỉnh thức giữa biển đời ngũ trược. Nguyện cho mỗi người biết gieo những hạt giống lành trong mùa xuân mới, để không chỉ nhà cửa được dọn sạch, mà tâm hồn cũng được gột rửa. Khi ấy, xuân không còn là khoảnh khắc thoáng qua của đất trời, mà là trạng thái an nhiên thường trực trong mỗi bước chân đi giữa cuộc đời.