Nghĩ trước cổng chùa

1. Thỉnh thoảng khi đến chùa, tôi thường gặp những chiếc xe hơi đời mới chạy thẳng vào tận trong sân, bước xuống xe là những chủ nhân trung niên. Họ thường là những “đại thí chủ” của nhà chùa, nhiệt tình đóng góp mạnh tay các khoản “tịnh tài” ủng hộ nhà chùa trong các hoạt động quan trọng. Từ tu bổ, xây sửa lại chùa, đúc chuông, tạc tượng, hỗ trợ các chương trình từ thiện, văn nghệ, pháp thoại, tu tập… cũng như hàng loạt các chuyện lớn nhỏ khác của nhà chùa.

Họ có cuộc sống vật chất đã có thể gọi là tạm đủ, để chỉ còn chuyên chú quan tâm cho đời sống tâm linh của mình, và nhiều khi là để tạ ơn cuộc sống đã có mình nhiều may mắn. Không ít trong số họ là những người phụ nữ từng giữ chức vụ, vị trí cao trong nghề nghiệp, có tiếng nói trong xã hội. Thường khi đến chùa, họ lưu lại khá lâu, có khi dùng cơm chay ở chùa, trong niềm nở thân tình và việc được gặp những vị thầy trụ trì, ngay cả các vị thầy có tiếng, cũng không phải là cuộc hẹn khó khăn đối với họ.

2. Đi chùa tôi gặp những bà già bán có dáng ngồi co ro với đầu gối nhiều khi cao gần ngang mặt. Như bà già vẫn hay ngồi trước cổng chùa Sơn Trà (Đà Nẵng). Tôi không quên được hình ảnh cụ bà ngoài 80 tuổi mom mem ngồi rụt rè cạnh cổng chùa bán bao năm qua. Bà tranh thủ bới cơm trắng ăn với chút muối mè trong khi đợi khách, bên cạnh cái mẹt đầy những bó nhang. Cái miệng móm vì rụng gần hết răng của bà nhai cơm trong ánh mắt luôn lóe lên sự hy vọng mỗi khi nghe tiếng xe máy tắt máy dựng chân chống trước cổng tam quan, chuẩn bị vào chùa. Không biết, bà có còn sống, đến chùa để bán nhang đèn hay không…?

3. Đôi khi tôi tự hỏi, tại sao những người đàn bà ít khi lên chánh điện, túc trực trước cổng tam quan thường là những người nghèo, thậm chí nghèo rớt? Và cổng chùa lại là nơi dễ được người ta tìm đến gửi gắm trong niềm tin tâm linh mãnh liệt nhưng cũng là nơi để cả trút bỏ những muộn phiền lầm lạc kinh khủng nhất của đời mình.

Thỉnh thoảng, tôi có đến thăm một ngôi chùa nhỏ khuất trong hẻm ở Sài Gòn, nơi nhận nuôi các em nhỏ mồ côi, bị bỏ rơi từ khi còn đỏ hỏn. Những người xuất gia ở chùa này thường mất ngủ ban khuya. Vì những người đàn bà đến cổng lúc nửa đêm. Cứ đang khuya nghe tiếng con nít khóc, tiếng gõ cửa, tiếng chuông cổng reo hay tiếng chó sủa vang con hẻm nhỏ là họ lại lật đật bật dậy. Vì y như rằng khi ra cổng sẽ thấy một hài nhi nào đó đang khóc hay mơ ngủ, ngọ nguậy chép miệng tìm vú mẹ, nằm chơ vơ bên cổng chùa. Dì phụ trách tiếp nhận vật phẩm của bá tánh gửi phụ giúp chùa nuôi trẻ thường nói một cách hài hước rằng, các bà mẹ bỏ con ấy rất biết “chọn chỗ đặt niềm tin”. Thấy chùa chăm sóc trẻ sạch sẽ, tử tế, nên họ mới  “chọn mặt gửi vàng” mà bỏ con! Cả người nói lẫn người nghe đều cười nhè nhẹ, mà nghe đau!

4. Tôi nhớ những người đàn bà bán bánh trái, đồ lưu niệm trước cổng Sùng Hưng cổ tự ở Phú Quốc nhiều năm trước. Ngôi cổ tự nằm trên đỉnh núi vốn thanh vắng này có lẽ cũng chẳng mang lại nhiều thu nhập cho những người kiếm sống ở đây, nhưng tuyệt đối không có cái cảnh chèo kéo mua bán như nhiều chùa ở phố thị mỗi khi khách du tìm đến.

Ở đó có một cô gái tật nguyền bán hàng lưu niệm, không biết do bẩm sinh hay sau một cơn sốt bại liệt. Cô ngồi đó với cây đàn bầu và mẹt hàng trước mặt. Thỉnh thoảng cô cầm lấy đàn và cứ như chơi cho mình, không phải vì muốn gây chú ý để bán được hàng. Một vẻ điềm đạm an nhiên lạ lùng, khác xa cái vẻ khốn khổ thân xác mà cô đang mang. Cô bảo mình bao lâu nay chỉ ngồi trước cổng chùa, ngóng Phật, bái Bụt từ xa, tiện để tranh thủ bán hàng, tiện cho cái chuyện bại liệt khó di chuyển của mình. Ngày nào mà cô chẳng ngồi ở đây, trừ những hôm mưa. Những gì cô khấn cầu, cô tin là trời Phật nghe hết cả, và cười hài hước: người ta nhiều khi lên chùa có một lần để cầu, tui khấn quanh năm, quý vị thần Phật chắc sẽ phải nghe thôi, thậm chí thuộc lòng đấy chứ.

Cô ấy chỉ là một minh họa cho chuyện có những người đàn bà túc trực trước cổng tam quan nhưng ít khi vào chánh điện, dù “đi chùa” mỗi ngày. Họ luôn ngồi quanh các lối vào của khách thập phương đến chùa, luôn có một cái gì đó bán được trước mặt. Sau khi đông khách hoặc đang vắng khách, họ luôn chắp tay xá vọng vô chánh điện như cầu khấn và tạ ơn.

Có lẽ, những người đàn bà tự tin vào chùa, thường là những người may mắn hơn những người chỉ quanh quẩn ở trước cổng chùa. Những người đàn bà chỉ ở trước cổng chùa, thường là những người đàn bà chịu thương, chịu khó, chịu khổ, mà niềm tin tâm linh tôn giáo, nhiều khi là chỗ bám víu cuối cùng và duy nhất.

Dù thế nào, cổng chùa luôn rộng mở cho tất cả, và là nơi gửi gắm gói ghém tâm tư bao phận đời.