450
Người thầy thuốc của làng Văn Lâm
Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, tôi viết những dòng này như một nén tâm hương gửi về ông - ông Phan Quốc Đạt, người thầy thuốc của làng Văn Lâm. Với nhiều người, ông là y tá đầu tiên chữa bệnh bằng Tây y ở làng. Với gia đình tôi bốn thế hệ, ông là ân nhân. Còn với riêng tôi, ông là người đã chở che suốt những năm tháng ấu thơ đau ốm.
Sinh năm 1933 tại làng Tiền Hậu, tổng Văn Lâm (nay là xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh), ông Phan Quốc Đạt là hậu duệ đời thứ 8 họ Phan chi phái Văn Lâm, con út của cụ Phan Châu và cụ Nguyễn Thị Bốn. Từ nhỏ được học chữ Quốc ngữ, năm 1950, ông được cụ Phan Dương - khi ấy công tác ở Mặt trận Liên Việt tỉnh Hà Tĩnh - giới thiệu theo học ngành Tây y tại Trường Y Hà Tĩnh. Học xong, ông không chọn nơi phồn hoa, mà trở về làng.
Ngày ấy, Văn Lâm còn xa bệnh viện huyện, đường sá cách trở, người dân chủ yếu trông cậy vào các thầy lang Đông y. Ông là người đầu tiên mang ống nghe, nhiệt kế, đèn pin, xilanh về làng. Dụng cụ chỉ vậy, nhưng với dân làng, đó là cả một bước chuyển của thời đại.
Gia đình tôi, từ ông bà nội, bố mẹ, rồi đến anh em tôi và con tôi - hễ ốm đau là tìm đến ông. Riêng tôi, thuở nhỏ sức khỏe yếu, đau ốm thường xuyên. Mỗi lần sốt cao, ho sù sụ hay mệt lả, người nhà lại chạy đến gọi ông. Ông đến, đặt ống nghe lên ngực tôi, lắng nghe rất lâu như lắng nghe cả một mầm sống mong manh. Những mũi tiêm, những thang thuốc ông kê đã theo tôi qua suốt những năm tháng ấy. Tôi lớn lên trong sự chăm sóc bền bỉ và tận tâm của ông, như cây non được che chắn qua bao mùa gió.
Ông nổi tiếng mát tay chữa bệnh cho trẻ nhỏ. Chỉ nghe tiếng thở là ông biết bệnh gì. Không cần máy móc hiện đại, ông dựa vào kinh nghiệm, vào sự tinh tế của người thầy thuốc, và vào cả trách nhiệm trước từng sinh mệnh.
Những năm 60, 70, 80, 90 của thế kỷ trước, gần như nhà nào trong làng cũng mang ơn ông. Từ bệnh nhẹ đến những ca “thập tử nhất sinh”, ông đều tận tình cứu chữa. Mưa gió, rét mướt, nửa đêm hay tờ mờ sáng, chỉ cần có người gọi là ông đi ngay. Không một lần chần chừ.
Nhà nghèo, tiền thuốc chưa có, ông chỉ bảo: “Đến mùa trả cũng được”. Mà “đến mùa” nhiều khi vẫn chưa xoay xở nổi, ông cũng cười: “Khi nào có thì trả”. Có gia đình mang trấu đến thay tiền. Ông nhận, như nhận tấm lòng. Ở một làng quê nghèo, ông không chỉ chữa bệnh, ông còn giữ gìn lòng tin và nhân nghĩa.
Ngày 10/7/1967, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam - một ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp thầm lặng.
Ngày ông mất (6/6/2013 âm lịch), cả làng Văn Lâm tiễn ông.
Nghề y là khoa học. Nhưng nếu chỉ có khoa học, chưa đủ. Phải có lòng trắc ẩn, có tình thương và sự hy sinh. Ông đã sống trọn vẹn với y đức ấy. Ông không để lại những công trình nghiên cứu, không có học hàm, học vị. Ông để lại những đứa trẻ lớn lên khỏe mạnh, những gia đình được giữ trọn vẹn - trong đó có gia đình tôi.
Hôm nay, ba người cháu nội của ông tiếp nối nghề y, trong đó có bác sĩ Phan Nguyễn Đại Nghĩa - Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa I tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Tôi tin, trong mỗi ca trực của họ, có bóng dáng của người ông năm xưa với chiếc ống nghe cũ và bước chân vội vã trong đêm mưa.
Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam, tôi chỉ muốn nói một điều giản dị: Tuổi thơ tôi lớn lên nhờ sự tận tụy của ông. Và lòng biết ơn ấy, theo tôi suốt cuộc đời.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tân gia thời nay: Giữ hòa khí hay mâm cao cỗ đầy?
Phật pháp và cuộc sống
09:06 03/06/2026
Người muốn cúng chay thanh tịnh, người đòi làm tiệc mặn linh đình để đãi khách tân gia. Vì một mâm cỗ mà sinh ra bất hòa, tranh cãi ngay ngày đầu về nhà mới, liệu ngôi nhà ấy có thật sự còn “có lộc”?
Trưởng thành nội tâm, nền tảng của một đời sống tỉnh thức
Phật pháp và cuộc sống
07:30 03/06/2026
Trong Phật pháp, người ta thường nói nhiều đến giác ngộ, giải thoát, tu tập cao siêu. Nhưng trước khi nói đến những tầng sâu ấy, có một bước rất căn bản mà ai cũng cần đi qua đó là trưởng thành nội tâm.
Từ bi không chỉ ở nơi lời nói, mà trong cách ta sống mỗi ngày…
Phật pháp và cuộc sống
05:53 03/06/2026
Nhiều người nghĩ từ bi là những điều lớn lao: cứu giúp người gặp nạn, làm từ thiện, cúng dường Tam bảo hay thực hiện những việc thiện có giá trị lớn. Nhưng thật ra, từ bi thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ trong đời sống hằng ngày, từ cách chúng ta nghĩ, nói và ứng xử với những người xung quanh.
Hình thức chỉ là phương tiện, trọng tâm là sự chuyển hóa bên trong
Phật pháp và cuộc sống
17:15 02/06/2026
Phật pháp là con đường của chuyển hóa, không phải con đường của "trình diễn". Nếu sau một thời gian tu, ta hiền hơn, bớt nóng giận hơn, biết thương người hơn, sống có trách nhiệm hơn, thì đó là dấu hiệu đang đi đúng hướng.
Xem thêm
