450
Tác ý khác xa với chủ ý
Kính bạch Thầy, lúc đầu khi con hành pháp “buông” là nhờ giác ngộ được dục ái, hữu ái và phi hữu ái trong lần Thầy giảng ở Melbourne. Và cũng vì 8 năm trước đó con lăng xăng hành theo những pháp môn phương tiện, càng hành thì càng tự làm khổ mình, làm khổ người. Lấy bản ngã hành nên con dở sống, dở chết mà vẫn cố bám víu vì tưởng dụng công chưa thuần thục nên khi Thầy giảng buông là con thấy ngay lập tức.
Con thấy tâm an tịnh mở ra một lối thoát như vớ được chiếc phao trên biển cả.
Con tác ý “buông” khi thấy tâm khởi lên 3 ái này. Bước đầu tập ghi nhớ tác ý “buông”, con thấy tâm nhẹ nhàng bớt dính mắc. Dần dà thì con thấy nhờ buông mà tánh biết sẵn có hiển lộ ghi nhận thân thọ tâm pháp một cách trung thực.
Con vẫn tác ý buông cả trong những lúc tánh biết ghi nhận kiết sử của bản ngã từ trong vô thức, nếu thấy bị dính mắc vào 3 ái trên. Vì con đã quen tác ý trong tâm và thấy rõ bản ngã, ảo tưởng... mà không lầm, nên con chỉ tác ý buông và càng buông thì ghi nhận các pháp vận hành càng rõ ràng.
Con hành vậy có đúng không ạ, xin Thầy chỉ dạy thêm cho con. Con xin cám ơn Thầy.
Trả lời:
Trước hết Thầy muốn xác định lại từ tác ý con dùng trong câu hỏi có nghĩa gì.
۞ Tác ý - cetasikà - có nghĩa là tâm hướng đúng hay sai trên đối tượng, thường bị dùng nhầm lẫn với
۞ Tư tác - cetanà - là chủ ý thiện, bất thiện hay duy tác trên đối tượng.
Nếu từ tác ý con dùng có nghĩa là "hướng tâm đúng" thì con chỉ thấy 3 ái nói trêm như thực tánh cúa chúng và chỉ thấy chúng tự sinh tự diệt chứ không cần có chủ ý buông.
Còn nếu ý con muốn nói là con có chủ ý buông 3 ái xuống thì đó là "tư tác thiện" mang tính tinh tấn kiểu thiền định hơn là thiền tuệ, nên khi buông 3 trạng thái ái ấy con thấy tâm nhẹ nhàng, bớt dính mắc (vào trần cảnh) và ổn định hơn.
Bước đầu như vậy cũng tốt, nhờ vậy “...con vẫn tác ý buông và càng buông thì ghi nhận các pháp vận hành càng rõ ràng”. Tuy nhiên, đó là sự rõ ràng nhờ yếu tố định hơn là sự rõ ràng của yếu tố tuệ Vipassanà.
Vấn đề then chốt ở chỗ là:
Thái độ có chủ ý buông 3 ái.
Hay buông thái độ có chủ ý ấy để tánh biết thấy rõ bản chất sinh diệt trung thực của 3 Ái một cách tự nhiên.
Điều này rất vi tế, rất khó thấy ra.
Lúc đầu thấy Ái liền khởi ý buông Ái đó.
Nhưng về sau thấy Ái mà tánh thấy không phản ứng, không can thiệp, không phê phán, không kiểm duyệt, không tạo tác... thì ái tự buông chứ không cần có chủ ý buông.
Như vậy là buông thái độ hữu vi hữu ngã trong thấy biết, thì thấy biết rỗng lặng trong sáng - tức tri kiến thanh tịnh : không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, vô vi, vô ngã...
Lưu ý rằng ngay khi nói "buông thái độ hữu vi hữu ngã" thì vẫn còn hữu vi hữu ngã vi tế.
Cũng không sao, biết vậy là được, rồi có một lúc nào đó đầy đủ nhân duyên, cái ngã bỗng nhiên tự buông xuống được và ngay đó toàn bộ thực tánh pháp hiện ra trong tánh biết rỗng lặng trong sáng tự nhiên.
Lúc đó mới thật sự gọi là tinh tấn-chánh niệm-tỉnh giác hay sáng suốt-định tĩnh-trong lành.
Con nhớ tóm tắt nguyên tắc của thiền Vipassanà là:
1) Chỉ buông thái độ hữu vi hữu ngã đối với các Ái thì các Ái tự buông chứ không chủ động buông cái gì cả.
2) Tánh biết tự biết pháp và pháp tự vận hành chứ không có cái Ta tu tập, phàn ứng, can thiệp, phê phán, kiểm duyệt, tạo tác... nên mới gọi là không, vô tướng, vô nguyện, vô hành, vô tác, vô vi...
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Làm thế nào để bền bỉ, không phân tâm với lựa chọn của mình?
Phật giáo thường thức
19:52 10/06/2026
Hỏi: Con vừa mới thay đổi kế hoạch về đường đi của mình, con thấy mình làm vậy cũng mạo hiểm. Tuy nhiên nếu không thể quyết định thì lại không được. Làm thế nào để mình có thể bền bỉ với lựa chọn đó cho tới cùng và không phân tâm thưa Thầy?
Những đặc điểm của pháp theo đúng Chánh pháp
Phật giáo thường thức
18:40 10/06/2026
Ngày nay, có vô số sách vở, bài giảng, khóa tu, pháp môn và những cách giải thích khác nhau về Phật pháp. Người học Phật nếu không có tiêu chuẩn để đối chiếu rất dễ rơi vào tình trạng hoang mang, không biết đâu là Chánh pháp, đâu là những điều được thêm thắt về sau.
Vì sao có những người vừa gặp đã thấy mến ngay?
Phật giáo thường thức
17:49 10/06/2026
Chắc hẳn ai trong đời cũng từng có trải nghiệm rất đặc biệt. Có những người quen biết nhiều năm nhưng vẫn cảm thấy xa cách. Ngược lại, có những người chỉ mới gặp lần đầu, nói chuyện vài phút đã thấy gần gũi, tin tưởng và quý mến một cách tự nhiên. Cảm giác ấy đến nhanh đến mức đôi khi chính chúng ta cũng không lý giải được.
Chánh niệm dành cho y bác sĩ và nhân viên ngành y
Phật giáo thường thức
15:15 10/06/2026
Ngành y là một trong những nghề cao quý nhất. Người thầy thuốc không chỉ chữa lành thân bệnh mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau tinh thần, mang lại hy vọng cho con người trong những thời khắc mong manh nhất của cuộc đời.
