Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Phật Giáo
Chủ nhật, 09/09/2018, 14:47 PM

Tục thờ Bà Thiên Hậu ở Nam Bộ

Trong cộng đồng dân cư người Hoa ở Nam Bộ, một trong những tục thờ “nhân thần” được duy trì, lưu giữ qua nhiều thế hệ là tục thờ bà Thiên Hậu. 

Ông Huỳnh Văn Nguyệt, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian (VHDG) tại Cần Thơ cho biết: “Sỡ dĩ gọi là “nhân thần” bởi nhân vật này hoàn toàn có thật nhưng được thêm thắt nhiều chi tiết thần thánh hóa mang tính tâm linh đã trở thành “thần” trong tâm thức người dân”.
 
Về nhân vật bà Thiên Hậu, nhiều tư liệu lịch sử thể hiện: Bà Thiên Hậu có tên thật là Lâm Mặc Nương, sinh ngày 23/3/1044, tại đảo Mi Châu, Phúc Kiến. Bà được mẹ mang thai đến 14 tháng mới sinh bà ra đời (?). Điều lạ là câu chuyện khá hoang đường nhưng rất được nhiều người tin tưởng. Tương truyền khi còn nhỏ, Lâm Mặc Nương bộc lộ khả năng thiên bẩm của mình ở lĩnh vực thiên văn khi thường xuyên nhìn sao trời đoán thời tiết, giúp đỡ dân chúng ngư phủ trong vùng không ra khơi đánh bắt để tránh giông bão. 

Trong một lần cha và hai anh trên thuyền để đi bán muối ở tỉnh Giang Tây, nửa đêm đó thuyền của bà Nương gặp nạn, cha bà và hai anh bị sóng biển cuốn trôi. Lúc này bà liền xuất thần để cứu được hai anh, còn cha thì bị cuốn đi mất dạng. Từ đó, nhiều ngư dân thường xuyên khấn vái bà và 2 người anh trong những lúc tàu thuyền gặp nguy nan, sóng gió.

Tuy nhiên đến nay có nhiều tư liệu cho rằng bà Lâm Mặc Nương sinh năm 960. Năm 16 tuổi, Lâm Mặc Nương lượm được 2 miếng "Đồng phù" ở dưới giếng nước và tập luyện theo, nên trở thành có phép lạ và nổi danh từ đó qua những sự việc cứu được người vượt biển, thu phục và cảm hóa các vị ác thần là Thuận Phong Nhĩ và Lí Thiên Nhãn. Ngoài ra bà còn thường dùng năng lực thần thánh của mình để cứu giúp dân, dạy dân dùng rau rong biển cứu đói, cầu mưa, treo chiếu làm buồm, giải trừ thủy tai – quái phong…( ?) Theo tư liệu này, bà mất ngày 9 tháng 9 năm 987 ở tuổi 28.

Triều đình nhà Tống cũng nghe danh về sự linh ứng và quyền năng thần tiên của bà liền sắc phong cho bà là "Thần nữ", "Nam Hải thần nữ". Đến đời Tống Cao Tông, Hoàng đế đã sắc phong bà là "Sùng Linh Huệ Chiêu Ứng Phu nhân". Đời Nguyên Thế Tổ phong bà là "Hộ Quốc Linh Trước Thiên Phi". Sau gia phong "Thiên Hậu" vào đời Khang Hy (nhà Thanh).

Cũng chính vì được triều đình sắc phong như thế nên từ đó muôn dân càng thêm tin tưởng về sự huyền diệu của Thiên Hậu. Ai ai cũng sùng bái bà và lập nhiều miếu thờ. Họ còn tổ chức nhiều lễ hội thường niên để cảm tạ công ơn của bà. Lâu dần, thờ phụng Thiên Hậu trở thành tín ngưỡng dân gian nổi tiếng nhất Trung Hoa. Nó đã tồn tại trong mối dung hòa với Đạo giáo, Phật giáo và quan hệ với Nho giáo. 

Thời nhà Minh – Thanh, tín ngưỡng thờ Bà Thiên Hậu đã theo chân những người Hoa đầu tiên di dân xuống phương Nam theo đường biển và du nhập vào miền Nam Việt Nam. Hiện nay hầu hết các địa phương đều có đền thờ bà Thiên Hậu với qui mô lớn như: TP.HCM, Tiền Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cần Thơ… 
 
Về tên gọi cũng có nhiều tên khác nhau như: Chùa Bà, Chùa Thiên Hậu, Thiên Hậu Cung hay miếu Thiên Hậu. Riêng vùng Bạc Liêu, Cà Mau còn gọi Thiên Hậu là Mã Châu (Mazu), do vậy miếu Thiên Hậu còn gọi là chùa Bà Mã Châu. Vùng Sóc Trăng thì gọi Thiên Hậu theo cái tên nguyên thủy là Ma Tổ. Tượng thờ bà ở đây cũng mang đậm nét ảnh hưởng từ Macau và Đài Loan với gương mặt đen, tay cầm lệnh bài đưa ngang vai.
 
Ngày vía của bà vào tháng 3 âm lịch với nhiều công đoạn cầu kỳ như tục tắm tượng, thay xiêm y cho Thiên Hậu, rước kiệu Bà, múa lân, múa rồng, hát Triều, hát Quảng, biểu diễn côn khúc. Riêng miếu Tuệ Thành ở Sài Gòn tổ chức thêm lễ khai ấn để cầu quốc thái dân an trong năm mới. Hay tại miếu Thiên Hậu ở Bình Dương, người Hoa Phúc Kiến có tổ chức múa hẩu. Có nhiều người duy trì tục vay tiền “bà” để mua may, bán đắt.

Trải qua năm tháng thăng trầm đến nay, tục thờ cúng bà “Thiên Hậu” vẫn được xem là một trong những nghi lễ long trọng nhất của cộng đồng người Hoa ở Nam Bộ, được lớp cháu con luôn tôn tạo, giữ gìn nét văn hóa truyền thống của người Hoa.

Trần Trấn Giang    
Phật Giáo

TIN LIÊN QUAN

Kiến trúc cổ tự 2.000 năm tuổi - Trung tâm Phật giáo cổ nhất Việt Nam

Kiến trúc cổ tự 2.000 năm tuổi - Trung tâm Phật giáo cổ nhất Việt Nam

HomeAZ 10/08/2020, 09:42

Chùa Dâu ở Bắc Ninh là nơi khởi nguồn tín ngưỡng thờ Tứ pháp - bốn vị nữ thần tương ứng với các hiện tượng mây, gió, sấm, chớp.

Nga trở thành nước đầu tiên đăng ký vắc xin chống Covid-19

Phong tục tập quán 19:20 11/08/2020

Hãng thông tấn Tass và các phương tiện truyền thông nhà nước Nga đưa tin, ngày 11/8, Tổng thống nước này Vladimir Putin tuyên bố Bộ Y tế Nga đã chính thức cấp phép cho loại vắc xin đầu tiên trên thế giới để phòng dịch bệnh COVID-19 do chủng mới của virus Corona (SARS-CoV-2) gây ra.

Bệnh nhân mắc COVID-19 thứ 16 tử vong

Phong tục tập quán 18:54 11/08/2020

Bệnh nhân 832 mắc COVID-19 tử vong được chẩn đoán viêm phổi nặng do COVID-19, trên bệnh nhân, đái tháo đường type 1 suy kiệt dài ngày, suy tim.

Ban Từ thiện - Xã hội Phật giáo tỉnh Cà Mau hành thiện trong dịch Covid-19

Phong tục tập quán 16:34 11/08/2020

Ban Từ thiện - Xã hội Phật giáo tỉnh kết nối với các mạnh thường quân hảo tâm trong và ngoài tỉnh, nước ngoài hỗ trợ 42,6 tấn gạo cho 2.634 hội viên, phụ nữ nghèo, cận nghèo, phụ nữ khó khăn với tổng trị giá hơn 420 triệu đồng.

Cậu bé gốc Việt tặng 12.000 khẩu trang cho người vô gia cư Mỹ

Phong tục tập quán 15:53 11/08/2020

Liem Kaplan (13 tuổi) đã tặng hơn 12.000 khẩu trang, 6.000 bánh mì, 2.500 chai nước rửa tay cho người vô gia cư tại Washington.

Từ điển Phật học