450
Vị thiền sư giải thích xung quanh cái chết và kiếp sau
Ngay cả khi ta làm điều xấu và đọa địa ngục, thì cũng sẽ là “ta” đây gánh chịu mọi đau khổ ấy.
Câu hỏi: Thưa thầy, nếu con chết ở kiếp này, thì kiếp sau dù có chuyện gì xảy ra đi nữa… điều đó không còn liên quan gì đến con nữa, phải không ạ? Vậy kiếp sau, con không còn là “con” nữa, đúng không ạ?
Ngài Thae Inn Gu Sayadaw trả lời:
Theo góc độ tục đế (sammuti)
Khi chết ở kiếp này, trong những nghiệp (kamma) đã tạo ra, một nhân duyên nhất định sẽ trổ hiện vào lúc cận tử, và chính điều ấy sẽ tạo ra quả báo cho kiếp sau.
Tùy theo là nghiệp thiện hay nghiệp bất thiện, kiếp sau sẽ là cảnh giới tốt hay xấu tương ứng.
Vậy, giả sử đã sinh qua kiếp sau rồi - thì ở kiếp sau ấy - cũng như ta từng chấp thân này là “ta” (ngã mạn thân kiến) trong kiếp hiện tại, thì ở kiếp sau cũng sẽ chấp như vậy y chang - “ta” này đây.
Ngay cả khi ta làm điều xấu và đọa địa ngục, thì cũng sẽ là “ta” đây gánh chịu mọi đau khổ ấy.
Hoặc nếu ta làm điều thiện và được sinh lên cõi trời, thì cũng vẫn là “ta” (chứ không phải người khác) được hưởng hạnh phúc an lạc.
Và rồi chấp thủ vào cảm giác sung sướng ấy, lại tiếp tục chấp thủ vào ngã kiến nơi thân, lập lại vòng luân hồi.
Do đó, nói rằng “sau khi chết ta không còn nữa, không liên quan gì đến ta” là không đúng.
Nếu bây giờ còn nghĩ “ta” - thì kiếp sau cũng sẽ vẫn nghĩ “ta”.
Một khi đã chấp thân này là “ta” ở kiếp này - thì không thể nào không chấp “ta” ở kiếp sau.
Theo Chân đế (paramattha)
Ngay kiếp này cũng chẳng có “ta” thật sự - chỉ là sắc - danh (rūpa - nāma) mà thôi.
(Tức là ngũ uẩn, sắc uẩn và bốn danh uẩn)
Kiếp sau cũng không phải là “ta” - chỉ là sắc - danh mà thôi.
(Cũng là ngũ uẩn tiếp tục sinh khởi)
Sở dĩ kiếp sau có sắc - danh là vì kiếp này còn chấp thủ (upādāna) vào sắc - danh.
Chính vì vậy mà kiếp sau sắc - danh mới tiếp tục sinh ra.
Nhưng nếu hỏi rằng:
“Có phải sắc - danh cũ được tái sinh trở lại không?”
Thì câu trả lời là: Không phải là sắc - danh cũ tái sinh,
mà là: sắc - danh cũ hoại diệt, rồi sắc - danh mới sinh khởi.
Cho nên, xét theo chân đế, thì ngay từ đầu đã không có “ta”.
Một khi từ đầu đã không có “ta”, thì kiếp sau cũng không thể có cái gọi là “ta” phát sinh trở lại.
Nếu nói “không phải là ta”, rồi hỏi vậy “là người khác sao?”, thì câu trả lời cũng là không phải người khác.
Cái được gọi là “người này - người kia” cũng chỉ là sắc - danh, vận hành theo luật nhân quả - duyên sinh.
Chỉ đơn thuần là dòng danh - sắc khổ đau tiếp nối, không hề có ai trong đó cả.
Một khi không còn “ta”, thì không còn gì để chấp giữ nữa.
Vậy thì, sắc - danh ấy (ngũ uẩn ấy) chỉ là khổ đế (dukkha-sacca) - bản chất của khổ - và là thứ cần phải từ bỏ, buông xả hoàn toàn.
Từ đó, mọi quan niệm về “ta” và “người khác” đều là tà kiến cần phải đoạn trừ.
Và đối với sắc - danh, tức là ngũ uẩn - thân năm uẩn, cũng phải được buông bỏ hoàn toàn.
Chỉ khi buông bỏ được hết thảy, thì mới giải thoát hoàn toàn - không còn sinh tử nữa.
Và như thế, không chỉ không sinh vào kiếp sau làm “người khác”, mà chính “ta” cũng giải thoát khỏi mọi khổ đau - đạt Niết bàn.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Vì sao trong kinh viết “các ông Bồ-tát” nhưng nhiều tượng Bồ-tát lại mang hình tướng người nữ?
Phật giáo thường thức
11:25 03/06/2026
Đọc kinh Phật, nhiều người thường bắt gặp những câu như: “Các ông Bồ-tát”, “này thiện nam tử”, “các vị Bồ-tát thưa rằng...”. Thế nhưng khi bước vào chùa, nhất là ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc, người ta lại thấy không ít tượng Bồ-tát mang dáng vẻ dịu dàng của một người nữ. Điều này khiến nhiều Phật tử thắc mắc: rốt cuộc Bồ-tát là nam hay nữ?
Đừng xem thường nghiệp bởi vì tâm không chết
Phật giáo thường thức
11:02 03/06/2026
Chúng sanh chết rồi lại sanh, không phải biến mất. Tâm không mất, nó xoay vần luân hồi theo nghiệp...
Lạy Phật không phải để xin, mà để quay về sửa mình
Phật giáo thường thức
08:42 03/06/2026
Trong đạo Phật, mỗi lạy xuống không phải để van xin một đấng quyền năng ban phước, mà là cơ hội để cúi đầu trước chân lý, nhận ra những tập khí, lỗi lầm và nguyện chuyển hóa chính mình.
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Xem thêm
