450
Hướng ngoại cầu huyền
Cái biết có 2 phần: tánh biết và tướng biết. Đức Phật đã xác định, rằng ở mỗi người đều có sẵn một tánh biết rất hoàn hảo và trọn vẹn. Tánh biết ấy gọi là Tâm Chói Sáng - Pabhassara citta, có nơi gọi là “Phật tri kiến”, hoặc là “Phật tánh” hay “Tánh giác”. Còn trong Kinh Bát Nhã thì gọi là “Thâm Bát Nhã”. Có nhiều ngôn từ để gọi cái tánh biết vốn có sẵn ấy.
Ngay từ khi đứa bé mới sinh ra, tánh biết ấy đã hoàn hảo và chói sáng. Ngoài tánh biết, đứa bé ấy còn có 6 giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Hướng ra bên ngoài mắt tiếp xúc với sắc, tai tiếp xúc với âm thanh. Khi tiếp xúc với bên ngoài qua 6 giác quan thì bắt đầu xuất hiện sáu thức là nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Rồi từ 6 thức này phát sinh cảm thọ, rồi đến tưởng và hành. Thế là Ngũ uẩn xuất hiện.
Hành - tức là khi tâm phản ứng lại với đối tượng, tâm phản ứng như thế nào thì Thức là như vậy:
Phản ứng với Tâm sân thì thức là Tâm sân.
Phản ứng với Tâm tham thì thức là Tâm tham
Đó là khi mình thấy cái sắc này thì mình thích, cái sắc kia thì mình ghét, mới sinh ra tham & sân. Rồi âm thanh này mình thích, âm thanh kia mình ghét, mình bị trụ vào đó. Bị dính mắc vào sắc-thanh-hương-vị-xúc-pháp ở bên ngoài, nên tánh biết dần dần bị những cấu uế ở bên ngoài làm cho ô nhiễm.
Thực ra hướng ra bên ngoài cũng đúng chứ không sai. Bởi vì nếu mình không hướng ra bên ngoài thì làm sao mình học ra được những bài học từ trong cuộc đời. Mà mỗi người sinh ra là mục đích là để học bài học trong cuộc đời này.
Ô nhiễm không phải chỉ do hướng ra bên ngoài, mà do hướng ra bên ngoài và bị dính mắc, bị trụ vào các tướng bên ngoài. Vì bị dính mắc vào sắc-thanh-hương-vị-xúc nên mới càng ngày càng bị cái che lấp và trói buộc bởi Năm Triền Cái là tham lam, sân hận, trạo cử, hôn trầm và nghi ngờ.
Khi tâm bị dính mắc bởi thương-ghét, tham-sân các đối tượng bên ngoài thì dần dần nó bị tán loạn. Tức là tâm bị phân tán ở bên ngoài cho nên không còn có thể trọn vẹn với chính mình được nữa. Đánh mất sự trọn vẹn mà mình thường gọi là “thân tâm nhất như” ấy.
Hướng ra bên ngoài, bị dính mắc ở bên ngoài, cứ tìm kiếm những điều được cho là lý tưởng và tốt đẹp ở bên ngoài Thiền tông gọi là “hướng ngoại cầu huyền”…
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Vì sao trong kinh viết “các ông Bồ-tát” nhưng nhiều tượng Bồ-tát lại mang hình tướng người nữ?
Phật giáo thường thức
11:25 03/06/2026
Đọc kinh Phật, nhiều người thường bắt gặp những câu như: “Các ông Bồ-tát”, “này thiện nam tử”, “các vị Bồ-tát thưa rằng...”. Thế nhưng khi bước vào chùa, nhất là ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc, người ta lại thấy không ít tượng Bồ-tát mang dáng vẻ dịu dàng của một người nữ. Điều này khiến nhiều Phật tử thắc mắc: rốt cuộc Bồ-tát là nam hay nữ?
Đừng xem thường nghiệp bởi vì tâm không chết
Phật giáo thường thức
11:02 03/06/2026
Chúng sanh chết rồi lại sanh, không phải biến mất. Tâm không mất, nó xoay vần luân hồi theo nghiệp...
Lạy Phật không phải để xin, mà để quay về sửa mình
Phật giáo thường thức
08:42 03/06/2026
Trong đạo Phật, mỗi lạy xuống không phải để van xin một đấng quyền năng ban phước, mà là cơ hội để cúi đầu trước chân lý, nhận ra những tập khí, lỗi lầm và nguyện chuyển hóa chính mình.
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Xem thêm
