450
Thiền sư Pháp Thuận: Một tăng sĩ tiêu biểu thời Tiền Lê
Thiền sư Đỗ Pháp Thuận là một hiện tượng đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Việt Nam thời Đinh, Tiền Lê. Tên tuổi, hành trạng của Ngài không những được các bộ lịch sử Phật giáo Việt Nam nhắc đến mà còn có vị trí quan trọng trong các bộ hợp tuyển lịch sử văn học ở nước ta.
Khi nghe tin Kiều Công Tiễn bị giết, Vua Nam Hán đã vội vàng phong con trai làm Đại nguyên soái thống lĩnh quân đội rồi sai đến nước ta đánh dẹp cuộc khởi nghĩa giành độc lập của người Việt. Thế nhưng, dưới sự lãnh đạo chỉ huy của Ngô Quyền, quân và nhân dân Việt đã đánh quân Nam Hán một trận tả tơi trên sông Bạch Đằng lịch sử, mở đầu một thời kỳ oanh liệt của dân tộc ta, quyền làm chủ đất nước mà biết bao đời mơ ước đã thành hiện thực. Trong suốt cuộc khởi nghĩa giành độc lập dân tộc, và tái dựng đất nước lần này các Thiền sư đã luôn sát cánh kề vai cùng nhân dân đứng lên đòi quyền sống, và cùng nhà Vua thiết lập một nền triều chính độc lập thịnh trị sau gần một nghìn năm lệ thuộc. Thực tế biểu hiện sự gắn bó, đồng hành giữa đạo Phật và dân tộc như đã đề cập có là hình ảnh lịch sử Thiền sư Pháp Thuận.
Thiền Sư Pháp Thuận thuộc dòng họ Đỗ, không rõ quê quán ở đâu, Ngài xuất gia từ thuở nhỏ, thọ giáo với Long Thọ Phù Trì Thiền Sư.
Thiền sư Pháp Thuận thuộc dòng họ Đỗ, không rõ quê quán ở đâu, Ngài xuất gia từ thuở nhỏ, thọ giáo với Long Thọ Phù Trì Thiền sư. Khi nhà Tiền Lê mới thành nghiệp, Ngài thường được vua Lê Đại Hành vời vào triều để tham khảo về các đường hướng triều chính và ngoại giao. Vua Lê Đại Hành thường cung kính gọi Ngài là Đỗ Pháp sư chứ không dám gọi thẳng tên của Ngài. Năm Thiên Phúc thứ bảy (987), nhà Tống sai Lý Giác làm sứ giả sang nước ta, Vua sắc chỉ Ngài cải trang làm phu chèo đò cho sứ giả. Tình tiết câu chuyện về cuộc đón tiếp sứ giả này của Ngài khá thú vị. Câu chuyện kể rằng trong khi đang trên thuyền qua sông tình cờ thấy hai con ngỗng bơi trên mặt nước Lý Giác ngẫu hứng liền ngâm:
“Nga nga lưỡng nga nga
Ngưỡng diện hướng thiên nha”
Nghĩa là
"Song song ngỗng một đôi
Ngửa cổ ngó ven trời"
Thiền sư Pháp Thuận bấy giờ trong vai một phu chèo đò đang cầm chèo nghe vậy liền đọc tiếp:
“Bạch mao phô lục thủy
Hồng trạo bãi thanh ba”
Nghĩa là
"Lông trắng phơi dòng biếc
Sóng xanh chân hồng bơi"
Như vậy Thiền sư Pháp Thuận có một vị thế quan trọng trong lịch sử văn học cũng như tư tưởng của dân tộc và của Phật giáo. Ngài đã đóng góp nhiều mặt khác nhau cho đất nước dù thời gian hoạt động giúp Vua Lê Đại Hành chỉ khoảng mười năm.
Vua Lê Đại Hành mất vào tháng 3 năm Ất Tỵ (1005), quyền làm chủ lại rơi vào một cuộc khủng hoảng lớn. Anh em họ Lê giết nhau để tranh giành quyền lực. Người cuối cùng lên ngôi là Lê Long Đĩnh lại thi hành một số chính sách đi ngược lại so với ý chí bảo vệ độc lập, một ông Vua bạo ngược ăn chơi sa đọa, không đúng với mẫu người lãnh đạo lý tưởng mà Thiền sư Pháp Thuận đề ra cho Vua Lê Đại Hành. Đây là yếu tố không thể chữa được, nó đe dọa đến sự tồn tại của đất nước chứ không phải của một dòng họ, và đây chính là sự dạn nứt đưa đến việc mất nước. Do đó tháng 10 năm Kỷ Dậu (1009) Thiền sư Vạn Hạnh đã có bài Sấm để vận động nhân dân thay ngôi đổi chủ cho đất nước:
“Tật lê trầm Bắc thủy
Lý tử thụ Nam phương
Tứ phương can qua tĩnh
Bát biểu hạ bình an”.
Dịch:
Tật Lê chìm biển Bắc
Cây Lý mọc trời Nam
Bốn phương binh đao lặng
Tám hướng được bình an.
Ý nói: họ Lê bị chìm ở biển Bắc, họ Lý ở trời Nam lên ngôi. Chính lịch sử này đã xuất hiện Thiền sư Vạn Hạnh.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường (1930-2026)
Tăng sĩ
11:51 08/05/2026
Cuộc đời và đạo nghiệp của Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường là bài pháp vô ngôn về hạnh xả ly và thoát tục.
Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục
Tăng sĩ
10:16 21/04/2026
Dù ở bất kỳ vị trí, nhiệm vụ nào, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục cũng đều tận tâm, tận lực, hành Bồ-tát đạo, nêu cao tinh thần từ bi, trí tuệ của đạo Phật “Phật pháp bất ly thế gian giác”, là tấm gương sáng cho hàng hậu học noi theo.
Đức Đại lão HT.Thích Tịnh Khiết - danh Tăng lỗi lạc
Tăng sĩ
11:40 10/03/2026
Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết (1890-1973), nguyên Hội chủ Tổng hội Phật giáo Việt Nam, Đệ nhất Tăng thống GHPGVN Thống nhất, bậc danh Tăng kiệt xuất đã lãnh đạo Phật giáo Việt Nam đi qua khúc quanh bi tráng nhất của một thời đại.
Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Như Tín (1939-2026)
Tăng sĩ
09:07 09/03/2026
Hòa thượng thế danh Huỳnh Thứu, sinh năm Kỷ Mẹo (1939) tại thôn Phúc Khương, xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Vu Gia, TP.Đà Nẵng). Thân phụ là cụ ông Huỳnh Thanh Dật, pháp danh Chơn Nhân, sau xuất gia với Tổ Hoằng Cam tại tổ đình Cổ Lâm - huyện Đại Lộc (cũ) được ban pháp tự Đạo Nghĩa, hiệu Minh Châu. Thân mẫu là cụ bà Trần Thị Kiến, pháp danh Chơn Tánh.
Xem thêm
