450
Có ba pháp mà tất cả thế gian không yêu, không mến
Một thời, Đức Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc một mình ở nơi chỗ yên tĩnh tư duy, tự nghĩ: ‘Có ba pháp mà tất cả thế gian không yêu, không mến. Những gì là ba?...'
Già bệnh chết là đề mục quán niệm của Thái tử Sĩ-đạt-ta khi còn sống trong cung vàng điện ngọc, nhờ đó mà Ngài dứt bỏ tất cả buộc ràng quyết chí ra đi tìm đạo. Thật trùng hợp khi về sau có bậc đại đế như Ba-tư-nặc cũng thường tư duy, ưu tư, trăn trở về già bệnh chết.
Dù thế gian không ai yêu mến chúng nhưng già bệnh chết là tiền đề quan trọng cho sự nghiệp tu tập để đến chỗ không già bệnh chết, thoát khỏi ngục tù sinh tử tam giới.
“Một thời, Đức Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc một mình ở nơi chỗ yên tĩnh tư duy, tự nghĩ: ‘Có ba pháp mà tất cả thế gian không yêu, không mến. Những gì là ba? Đó là già, bệnh, chết. Như vậy là ba pháp mà tất cả thế gian không yêu, không mến. Nếu không có ba pháp mà thế gian không yêu, không mến này, thì chư Phật Thế Tôn cũng không xuất hiện ở đời và thế gian cũng không biết có pháp mà chư Phật Như Lai đã giác ngộ rồi vì con người diễn nói rộng rãi. Vì có ba pháp này mà tất cả thế gian không yêu, không mến này là già, bệnh, chết nên chư Phật Như Lai mới xuất hiện ở đời và thế gian biết có pháp mà chư Phật Như Lai đã giác ngộ rồi vì con người diễn nói rộng rãi’. Vua Ba-tư-nặc nghĩ vậy rồi, đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Phật, ngồi lui qua một bên, đem những điều suy nghĩ kia bạch Thế Tôn.
Phật bảo vua Ba-tư-nặc:
Đúng vậy, Đại vương! Đúng vậy, Đại vương! Đây có ba pháp mà thế gian không yêu, không mến là già, bệnh, chết,… cho đến thế gian biết có pháp mà chư Phật Như Lai đã giác ngộ rồi vì con người diễn nói rộng rãi.
Bấy giờ, Thế Tôn liền nói kệ:
Xe báu của vua đi
Cuối cùng cũng hư hoại
Thân này cũng như vậy
Biến chuyển sẽ về già.
Chỉ Chánh pháp Như Lai
Không có tướng suy, già
Người nhận Chánh pháp này
Luôn đến chỗ an ổn.
Phàm phu luôn suy yếu
Hình tướng tệ, xấu xí
Suy già đến tàn lụn
Người ngu tâm mê muội.
Nếu người sống trăm tuổi
Thường lo chết theo đến
Già bệnh đuổi theo nhau
Dò xét liền gia hoại.
Phật nói kinh này xong, vua Ba-tư-nặc nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ, tùy hỷ làm lễ ra về”.
(Kinh Tạp A-hàm, kinh số 1240)
Phật dạy 5 điều thân kính với bà con
Lời bàn:
Pháp thoại này cho thấy dù không ai muốn già bệnh chết nhưng nhờ có nó mà Như Lai xuất hiện nơi đời và thế gian biết được giáo pháp giác ngộ để vượt thoát sinh tử. Thế nên, già bệnh chết tuy không một ai ưa thích nhưng chúng ta cần phải cám ơn.
Thế Tôn dạy quán niệm về thân như một cỗ xe, dù quý báu như xe của vua thì cũng đến ngày hư cũ, mục nát. Thật đúng như vậy, thân thể theo năm tháng mà suy hao, sức cùng lực kiệt. Người trí phải luôn thấy rõ già bệnh chết xảy ra từng phút giây trong thân tâm này để nỗ lực vượt thoát khổ đau.
Nhờ quán thấu vô thường, sinh diệt nên người đệ tử Phật nương vào Chánh pháp để vượt ra khỏi già bệnh chết. Nếu chưa đạt đến bậc Thánh A-la-hán được gọi là vô sinh hay bất sinh, không còn luân hồi sinh tử khổ đau thì cũng hướng đến bậc A-na-hàm, bất lai, không còn tái sinh trong dục giới nữa.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nhờ hiểu vô thường mà từ, bi, hỉ, xả
Lời Phật dạy
19:26 31/05/2026
Khi hiểu vô thường, lòng từ được nuôi lớn. Ta biết rằng ai rồi cũng sẽ trải qua sinh, già, bệnh, chết; ai cũng có những nỗi lo, những áp lực và những tổn thương riêng.
Nói bằng chánh niệm và trí tuệ
Lời Phật dạy
19:27 30/05/2026
Con người dành rất nhiều thời gian trong cuộc đời để nói. Chúng ta nói để giao tiếp, chia sẻ, giải thích, thuyết phục hay bày tỏ cảm xúc.
Chuyển hóa nỗi ghen ghét thành sự khâm phục
Lời Phật dạy
08:41 30/05/2026
Nỗi ghen ghét quả thực là một ngọn lửa ngầm thiêu đốt trái tim, và việc chuyển hóa nó thành sự khâm phục (có thể xem là biểu hiện của tâm tùy hỷ - muditā) chính là một trong những phép lạ của đời sống tâm linh thiết thực. Đạo Phật không xem đây là một kỹ thuật tâm lý đơn thuần, mà là một phần của lộ trình thanh lọc tâm, đưa đến an vui và giải thoát.
Lời Phật dạy giúp an yên cả đời
Lời Phật dạy
19:00 29/05/2026
Đây là những bài học cuộc đời hết sức trí tuệ, ý nghĩa và thiết thực. Người nào hiểu, quan sát rõ và thực hành theo những điều Phật dạy ở trên thì cả đời sẽ an yên phúc lạc.
Xem thêm
