450
''Đời'' ở trong cảm thọ của chính ta
Chúng sanh trong cõi dục giới luôn hướng về lạc thọ liên quan với vật chất hay chúng sanh khác. Đức Phật không phủ nhận có niềm vui trong cuộc sống này nhưng muốn chúng sanh ý thức về sự vô thường của cảm thọ.
Do bởi có sự thay đổi nên vui có rồi vui mất, hạnh phúc đến rồi hạnh phúc đi. Vì vậy ngay cả lạc thọ, khi chúng thay đổi và mất đi, cũng sẽ gây ưu phiền và đau khổ. Những gì không bền vững, còn đổi thay là khổ (dukkha).
Nhân vật ta quý mến bỏ ta đi. Thay đổi! Ta khổ.
Người ta thương còn đó, nhưng ta phải ra đi. Thay đổi! Ta cũng khổ. Cuối cuộc đời là một con số không vì khi từ giã cõi đời ta không đem theo được gì cả, ngoài nghiệp của ta. Một đồng xu, cắc bạc mà người thân bỏ vào miệng người chết thì cũng còn ở đó thôi (Đây là một nghi thức tang lễ trong vài nền văn hóa). Người đi vẫn đi với hai bàn tay không.
Dù tranh đấu cả cuộc đời, cuối cùng cũng toàn là thất bại và đau khổ vì lạc thọ không nằm trong quyền sở hữu của chúng sanh. Khổ thọ theo liền với lạc thọ trong suốt cuộc luân hồi. Kiếp sống mong manh, phù du, và đời người như cơn gió qua.
Thấy được như vậy nên xưa kia Đức Bồ Tát nảy sinh chán nản với những đau khổ triền miên này. Ngài xuất gia sống đời phạm hạnh để tìm phương cách chế ngự và chiến thắng được tâm vốn đầy phiền não, tìm một sự an vui mãi mãi.
Trong Kinh Đại Niệm Xứ (Mahā Satipaṭṭhāna Sutta),
Đức Phật dạy bốn cách quán niệm để thiết lập chánh niệm, trong đó có niệm thọ (vedanā):
Tỳ khưu quán sát thọ trong thọ,
Tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm
Để chế ngự tham ưu ở đời.
Đời ở đây không phải ở chợ, ở phố, ở bên ngoài. Đời không ở ngày sau, kiếp tới. Đời ở trong cảm thọ của chính ta, phát sinh từ sự giao tiếp giữa tâm và đối tượng mà ta đang gặp. Cố gắng ghi nhận mọi cảm thọ - khổ thọ, lạc thọ và thọ vô ký - ngay khi chúng vừa sanh khởi, thiền sinh sẽ thấy rõ được sự sinh khởi và hoại diệt của chúng trong từng phút, từng giây, từng sát na. Từ đó sẽ không còn tham muốn, bám víu vào chúng nữa khi chúng đến hay đi. Đó chính là “chế ngự tham ưu ở đời” ngay trong lúc bây giờ, là chiến thắng lớn nhất - chiến thắng tâm!
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Làm thế nào để bền bỉ, không phân tâm với lựa chọn của mình?
Phật giáo thường thức
19:52 10/06/2026
Hỏi: Con vừa mới thay đổi kế hoạch về đường đi của mình, con thấy mình làm vậy cũng mạo hiểm. Tuy nhiên nếu không thể quyết định thì lại không được. Làm thế nào để mình có thể bền bỉ với lựa chọn đó cho tới cùng và không phân tâm thưa Thầy?
Những đặc điểm của pháp theo đúng Chánh pháp
Phật giáo thường thức
18:40 10/06/2026
Ngày nay, có vô số sách vở, bài giảng, khóa tu, pháp môn và những cách giải thích khác nhau về Phật pháp. Người học Phật nếu không có tiêu chuẩn để đối chiếu rất dễ rơi vào tình trạng hoang mang, không biết đâu là Chánh pháp, đâu là những điều được thêm thắt về sau.
Vì sao có những người vừa gặp đã thấy mến ngay?
Phật giáo thường thức
17:49 10/06/2026
Chắc hẳn ai trong đời cũng từng có trải nghiệm rất đặc biệt. Có những người quen biết nhiều năm nhưng vẫn cảm thấy xa cách. Ngược lại, có những người chỉ mới gặp lần đầu, nói chuyện vài phút đã thấy gần gũi, tin tưởng và quý mến một cách tự nhiên. Cảm giác ấy đến nhanh đến mức đôi khi chính chúng ta cũng không lý giải được.
Chánh niệm dành cho y bác sĩ và nhân viên ngành y
Phật giáo thường thức
15:15 10/06/2026
Ngành y là một trong những nghề cao quý nhất. Người thầy thuốc không chỉ chữa lành thân bệnh mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau tinh thần, mang lại hy vọng cho con người trong những thời khắc mong manh nhất của cuộc đời.
