Tập thảnh thơi để sống sâu sắc hơn

Ngày 29 tháng Chạp, tờ lịch mỏng như hơi thở. Ngoài kia, người ta hối hả hoàn tất những chuyến đi, những cuộc hẹn, những dự định còn dang dở trước khi năm cũ khép lại. Trong nhịp chuyển động ấy, lời dạy của Đức Tổ sư Minh Đăng Quang về hình ảnh mặt trời lặn phương Tây hiện lên thật tươi mới.

“… Giới luật thanh tịnh, yên vui giải thoát, nín nghỉ lặng ngừng, chết trơ như mặt trời lặn phương Tây… phương Tây như ông già… cảnh chơn như”.

Ngài ví sự lặn xuống ấy như trạng thái nín nghỉ lặng ngừng của thân tâm. Một cách nói rất đẹp, rất hiền. Hoàng hôn vì thế không còn là dấu chấm hết, mà là một cuộc trở về.

Đa số, ta thường quen nghĩ đến bình minh như khởi đầu đầy hy vọng, còn chiều tà dễ gợi buồn. Nhưng thử nhìn kỹ, hoàng hôn có cái bình an của nó. Mặt trời sau một ngày đi qua muôn dặm, chiếu soi bao nhiêu phận người, rốt cuộc cũng thong thả chìm xuống. Không vội. Không tiếc. Không chống cự.

Khi mặt trời lặn, vạn vật tự nhiên chậm lại. Tiếng xe nhỏ dần. Ánh sáng dịu xuống. Con người trở về mái nhà của mình. Đứa trẻ thôi rong chơi. Người lớn thôi mưu tính. Một nhịp nghỉ âm thầm bao phủ.

Thiên nhiên đã biết dừng. Chỉ có con người nhiều khi chưa chịu dừng.

Ngày cuối năm, ta sẽ dễ bắt gặp những gương mặt vẫn căng thẳng. Họ nói về chỉ tiêu, về doanh số, về những kế hoạch chưa đạt. Họ sợ mình tụt lại khi người khác tiến lên. Họ lo nếu ngừng lại, mình sẽ mất cơ hội.

Chúng ta quen với chuyển động đến mức quên rằng nghỉ ngơi cũng là một phần của đời sống.

Trong giáo lý nhà Phật, khi các hành được tịnh chỉ, khi tâm không còn rong ruổi theo cảnh duyên, đó là lúc ta chạm gần hơn với phần sâu thẳm nhất của mình. Nó không phải là sự biến mất. Nó là một cách tồn tại khác - tĩnh hơn, lặng hơn, nhưng đầy năng lượng nuôi dưỡng.

Giống như mặt trời. Ta tưởng nó mất đi, nhưng thật ra nó chỉ đang chiếu sáng ở một phía khác của địa cầu.

Hình ảnh mặt trời lặn nơi phương Tây không phải là sự kết thúc, mà là sự trở về trong lặng yên. Khi mặt trời lặng, vạn vật cũng dần buông xuống những chuyển động của một ngày dài, để đi vào trạng thái nghỉ ngơi, tịnh dưỡng. Con người sau bao tất bật cũng cần có khoảng lặng như thế, để thân được thư thái, tâm được an nhiên.

Cuối năm, nếu chỉ xem đây là sự khép lại của thời gian, ta sẽ thấy tiếc nuối. Nhưng nếu nhìn như một cơ hội để trở về, ta có thể thấy nhẹ. Trở về với thân đã mỏi. Trở về với tâm đã quá lâu không được nghỉ.

Ai từng nghĩ nghỉ ngơi là một phần thưởng, rằng phải làm xong mọi thứ mới được phép dừng? Nếu có, hãy dừng lại và ngẫm: nếu không biết dừng, ta sẽ chẳng bao giờ thật sự xong. Bởi ham muốn thì luôn có thêm, công việc thì luôn nối tiếp.

Cái cần hoàn thành trước tiên, có lẽ là sự bình yên bên trong.

Người biết tu, theo cách giản dị, là người biết dừng đúng lúc. Dừng để không nói thêm một lời làm đau nhau. Dừng để không đưa tay nắm giữ điều vốn không thuộc về mình. Dừng để nghe rõ hơn nhịp thở đang có mặt.

Sự dừng ấy không làm ta tụt lại. Nó giúp ta đi xa. Giống như cung tên, phải kéo về phía sau thì mũi tên mới có thể bay tới trước.

Ngày 29 tháng Chạp, hãy thử cho phép mình chậm lại. Không phải vì mọi việc đã hoàn hảo. Mà vì ta hiểu, nếu không tự cho mình một buổi hoàng hôn, ta sẽ không bao giờ có một bình minh mới.

Nhìn lại năm qua, ai cũng sẽ có những điều được, những điều mất. Có niềm vui, có va vấp. Nhưng thay vì cân đo, ta thử đặt tất cả xuống, như mặt trời đặt ánh sáng xuống đường chân trời. Không phủ nhận, không bám víu. Chỉ là buông thôi.

Trong cái buông ấy, một cảm giác lạ xuất hiện. Nhẹ. Như thể bấy lâu mình đã mang quá nhiều thứ không cần thiết.

Ta thường nghĩ tu là làm thêm điều gì đó. Thêm thời khóa, thêm công phu, thêm nỗ lực. Nhưng đôi khi, tu lại là bớt. Bớt suy nghĩ, bớt hơn thua, bớt tự làm khó mình. Bớt để được nghỉ và chạm sâu vào những lớp bên trong mầu nhiệm.

Giữa dòng chảy của thời gian, nghỉ ngơi không phải gián đoạn. Nó là sự trở về với nền tảng thanh tịnh vốn có. Giống như nước, dù sóng có nổi thế nào, đáy sâu vẫn lặng.

Hoàng hôn không giết chết mặt trời. Nó chỉ nhắc mặt trời đến lúc nghỉ. Và có lẽ, ngày cuối cùng của năm cũng đang nhắc ta như vậy.

Rằng hãy thôi chạy thêm một chút. Hãy ngồi xuống. Hãy thở. Hãy cho phép thân tâm mình bước vào buổi chiều. Để trong sự lặng ấy, ta kịp nhận ra mình vẫn còn nguyên vẹn, vẫn còn cơ hội để bắt đầu lại.

Khi hiểu được điều đó, ta sẽ không còn sợ bóng tối, vì ta biết, ở phía bên kia của sự lặn xuống, ánh sáng đang âm thầm chuẩn bị cho một lần trở lại.