450
Chùa Kim Sơn: Một kiến trúc nghệ thuật, lịch sử Phật giáo đặc biệt ở Hà Nội
Ở Phố Kim Mã – Ba Đình, Hà Nội có một kiến trúc Phật giáo tuyệt đẹp, tinh xảo, mỹ lệ và độc đáo lại cổ xưa, hơn thế gắn với lịch sử bi hùng của đất nước và Thăng Long, đấy là chùa Kim Sơn – kiến trúc nghệ thuật lịch sử cấp quốc gia.
>>Phật tử có thể đọc thêm loạt bài về những ngôi chùa Việt độc đáo
Chùa Kim Sơn - Ảnh: Sưu tầm
Thời Lý, ở đấy là pháp trường, dân cư lập am siêu độ vong linh tội nhân bị hành quyết an táng ở nghĩa địa tại chỗ. Khi Vua Quang Trung công phá Thăng Long tán công quân Mãn Thanh, đại chiến ở Đống Đa, số lượng rất lớn liệt sỹ Tây Sơn tử trận trong giao chiến với quân đội nhà Thanh đã được quy tập về đây thành nghĩa trang và dân chúng chung sức khai sơn tạo tự, lập chùa cạnh nơi an nghỉ của các quân nhân Tây Sơn vị quốc vong thân, như một nghĩa cử. Chùa hoàn thiện dần, có tam bảo, thờ phụng, và theo nghi thức Phật giáo. Từng bước hình thành ba tòa trong một khối kiến trúc thống nhất rất tinh xảo: điện ở trung tâm và đền thờ Mẫu và đàn Vạn Linh hai bên, vừa phục vụ tín ngưỡng vừa mang tính tôn giáo - Phật giáo, theo cách nói ngày nay.
Bức hoành phi "Kim Sơn Cổ Sát" ở chính điện. Ảnh: Vanhien.vn
Đến đầu những năm 1930 thế kỷ XX, kiến trúc công trình Phật giáo nơi đây định hình căn bản và rất đẹp, trong một không gian có hồ - bình phong, các cổng gỗ, sân, chính điện trang nghiêm - tam bảo có tượng Phật bằng đồng nguyên khối đúc liền - một tuyệt tác về nghệ thuật, và đấy là một trong những chi tiết chính dẫn đến xác lập danh hiệu công trình nghệ thuật – lịch sử cấp quốc gia – công nhận vào những năm 1980.
Ngoài tên chính, Kim Sơn tự, chùa còn có các tên: chùa Kim Mã, chùa Tàu ngựa... Song, “chùa Kim Sơn” là chính danh cơ sở thuộc Giáo hội Phật giáo VN hiện do sư cô Thích Đàm Tiến trụ trì.
Chùa Kim Sơn với đền Mẫu và đàn Vạn Linh ở hai bên. Ảnh: Vanhien.vn
Theo một diễn trình lịch sử có tính chung với nhiều cơ sở Phật giáo ở Việt Nam: từ am cốc phục vụ tín ngưỡng, phát triển thành cơ sở Phật giáo chính thống có kiên trúc công trình và nghi thức sinh hoạt, tu học theo các nguyên tắc chặt chẽ của Phật giáo, ngày nay, sư cô Thích Đàm Tiến đã công phu tiếp tục chăm sóc hoàn thiện kiến trúc vật chất, bảo vệ trùng tu công trình, phát triển sự tu học và sinh hoạt tâm linh theo chính pháp, bảo tồn các nghi thức tưởng niệm ghi nhớ công ơn quân đội Tây Sơn vị quốc vong thân…
Hàng năm, vào đúng ngày mùng 5 tết âm lịch, nghi thức tưởng niệm trang trọng vong linh các liệt sỹ Tây Sơn ở đây được tiến hành.
Lãnh đạo Đảng và Chính phủ dâng hương tại nhà bia tưởng niệm chùa Kim Sơn
Vị trí đặc biệt của chùa Kim Sơn ở chỗ bên cạnh vai trò một cơ sở Phật giáo, lại nơi ghi dấu ấn lịch sử bằng máu xương quân đội Tây Sơn - Nguyễn Huệ. Nếu người ta biết nhiều và viết không ít về Gò Đống Đa, chiến trận cùng gò xác quân xâm lược Mãn Thanh cùng tướng giặc Sầm Nghi Đống, có lẽ càng nên biết nhiều hơn với lòng tự hào và kính trọng vong linh các liệt sỹ ở một vị trí khác cũng ở Thăng Long xưa: Kim Sơn tự - ở số 73 phố Kim Mã - Hà Nội.
Có một chi tiết: pho tượng Phật ở chính điện, ở phần đế đúc liền bằng đồng nguyên khối, có một dòng chữ Lào?
Nếu đủ duyên, khi đến thủ đô, bạn hãy đến viếng Kim Sơn tự, thả lòng lạy Phật và trải nghiệm lịch sử tiền nhân oanh liệt, tri ân công ơn các anh hùng liệt sĩ vị quốc vong thân cho đất Việt trường tồn, bạn nhé!
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Ngôi chùa ở Sài Gòn hơn 30 năm cưu mang trẻ mồ côi, khuyết tật
Chùa Việt
17:55 28/05/2026
Đến chùa Kỳ Quang 2 ở số 154/4A đường Lê Hoàng Phái, phường 17, quận Gò Vấp (cũ), TP.Hồ Chí Minh vào buổi sáng tinh mơ của ngày cuối tuần, tôi nhặt về rất nhiều bình an.
Khám phá ngôi chùa được mẹ vua Gia Long trùng tu
Chùa Việt
12:40 27/05/2026
Chùa Báo Quốc nằm trên núi Hàm Long từng được Hiếu Khang Hoàng Thái hậu, mẹ vua Gia Long, cho trùng tu sau khi chùa xuống cấp, hoang tàn.
Viếng chùa Phước Hạnh ở phường B’lao
Chùa Việt
08:37 23/05/2026
Từ trung tâm Bảo Lộc theo hướng Sài Gòn đi Đà Lạt, chạy khoảng 8km, chùa Phước Hạnh (Phước Hạnh tự) tọa lạc bên tay phải, trên một ngọn đồi nho nhỏ, có địa chỉ số 151 Quốc lộ 20, xã Lộc Nga, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng (cũ).
Chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh – nơi nghìn năm vẫn ngân tiếng an lành giữa xứ Thanh
Chùa Việt
12:01 21/05/2026
Giữa vùng đất Duy Tinh, Hậu Lộc, Thanh Hóa, có một ngôi chùa cổ đã đi qua gần một thiên niên kỷ mà vẫn giữ trong mình vẻ trầm mặc, uy nghiêm và thanh tịnh. Đó là chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh, còn được người dân quen gọi là chùa Duy Tinh.
Xem thêm
