450
Tập hiểu, tập thương
Con người sinh ra không phải đã biết hiểu và biết thương. Ta lớn lên cùng bản năng, cùng phản xạ tự vệ, cùng nhu cầu được công nhận và được yêu.
Vì thế, phần nhiều trong đời, ta quen đòi hỏi được hiểu, được thương, hơn là tự hỏi mình đã hiểu ai, đã thương ai đúng cách hay chưa. Chỉ đến khi va chạm đủ nhiều, tổn thương đủ sâu, ta mới nhận ra: hiểu và thương không phải là cảm xúc tự nhiên, mà là một năng lực cần được rèn luyện suốt đời.
“Tập hiểu” là bắt đầu từ việc chậm lại. Khi chưa hiểu, ta thường vội phán xét. Ta nghe một câu nói, nhìn một hành động, liền gắn cho người khác một nhãn dán: vô tâm, ích kỷ, sai trái. Nhưng sự thật thường phức tạp hơn nhiều. Mỗi con người đều mang theo lịch sử riêng của họ: tuổi thơ, môi trường sống, những vết thương cũ, những nỗi sợ âm thầm. Tập hiểu là chấp nhận rằng ta chỉ thấy được bề mặt, còn phần sâu hơn thì cần thời gian và sự lắng nghe mới có thể chạm tới.
Hiểu không đồng nghĩa với đồng ý. Ta có thể hiểu nỗi khổ của ai đó mà vẫn không chấp nhận hành vi gây tổn hại. Nhưng khi có hiểu, phản ứng của ta bớt gay gắt, lời nói bớt sắc nhọn. Hiểu giúp ta thấy rằng phía sau một thái độ khó chịu có thể là một con người đang bất an; phía sau sự im lặng có thể là nỗi sợ bị bỏ rơi; phía sau cơn giận có thể là một lời kêu cứu không thành tiếng. Khi thấy được như vậy, ta không còn vội vàng biến người khác thành “kẻ đối đầu”.
“Tập thương” bắt đầu từ chính sự hiểu ấy. Thương không phải là chiều chuộng, cũng không phải là hy sinh mù quáng. Thương là sự hiện diện có ý thức, là lựa chọn không làm tổn thương thêm. Có khi thương chỉ là lắng nghe mà không chen vào lời khuyên. Có khi thương là dám nói thật, dù biết người kia có thể không vui. Có khi thương là biết dừng lại, không tiếp tục một mối quan hệ đang gây hại cho cả hai. Thương, vì vậy, đòi hỏi rất nhiều can đảm và tỉnh thức.
Điều khó nhất của tập hiểu, tập thương là quay về với chính mình. Ta dễ hiểu và thương người khác hơn khi họ dễ chịu, hợp ý ta. Nhưng khi đối diện với người làm ta đau, ta thường khép chặt lòng mình. Thực ra, chính trong những khoảnh khắc ấy, bài học hiểu và thương mới thật sự bắt đầu. Ta cần hiểu nỗi đau của chính mình trước, nhận diện cảm xúc đang có mặt, thay vì đè nén hay trút giận. Khi biết tự thương mình một cách lành mạnh, ta mới không đòi người khác phải lấp đầy những khoảng trống trong ta.
Trong gia đình, thiếu hiểu và thiếu thương để lại những vết rạn âm thầm. Cha mẹ thương con theo cách của mình, nhưng không hiểu con cần gì. Con cái muốn được hiểu, nhưng không đủ kiên nhẫn để hiểu lại cha mẹ. Những lời nói vô tình, những kỳ vọng không được nói rõ, tích tụ thành khoảng cách. Tập hiểu, tập thương trong gia đình không cần những bài giảng lớn, mà cần những cuộc trò chuyện thật, nơi mỗi người được nói và được nghe mà không sợ bị phán xét.
Ngoài xã hội, tập hiểu, tập thương lại càng quan trọng. Một cộng đồng thiếu hiểu biết dễ rơi vào cực đoan, một xã hội thiếu yêu thương dễ trở nên bạo lực, dù là bạo lực lời nói hay bạo lực tinh thần. Khi con người chỉ nhìn nhau qua nhãn dán, qua định kiến, qua vài mẩu thông tin rời rạc, sự cảm thông dần biến mất.
Tập hiểu là dám đặt mình vào vị trí người khác, ngay cả khi ta không sống cuộc đời của họ. Tập thương là không tận dụng sai lầm của người khác để hạ bệ, miệt thị hay chà đạp.
Tập hiểu, tập thương không phải là đích đến, mà là một tiến trình. Có ngày ta làm được khá tốt, có ngày ta thất bại. Quan trọng là không bỏ cuộc. Mỗi lần ta dừng lại trước khi phản ứng, mỗi lần ta chọn im lặng thay vì gây thêm tổn thương, mỗi lần ta lắng nghe thêm một chút, là một bước tiến nhỏ. Những bước nhỏ ấy, khi được lặp lại, sẽ tạo nên sự thay đổi lớn trong cách ta sống và cách ta hiện diện với đời.
Tập hiểu và tập thương không làm cuộc sống trở nên dễ dàng hơn, nhưng làm nó trở nên sâu sắc hơn. Ta không còn đi qua nhau như những cái bóng, mà bắt đầu chạm vào nhau bằng sự hiện diện thật. Và trong sự chạm ấy, dù không tránh khỏi đau, con người vẫn tìm thấy một điều rất quý: cảm giác được thấy, được hiểu, và được thương - trước hết là từ chính mình.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tập hiểu, tập thương
Phật pháp và cuộc sống
18:58 28/12/2025
Con người sinh ra không phải đã biết hiểu và biết thương. Ta lớn lên cùng bản năng, cùng phản xạ tự vệ, cùng nhu cầu được công nhận và được yêu.
TP.HCM: Chùa Long Phước cử hành lễ Hằng thuận cho đôi Phật tử trẻ
Phật pháp và cuộc sống
18:22 28/12/2025
Sáng nay, 28/12, tại chùa Long Phước (TP.HCM), lễ Hằng thuận của tân lang Nguyễn Ngọc Tuấn Anh (pháp danh Chơn Nhân) và tân nương Diệp Li Hòa (pháp danh Phước An Nhiên) đã được cử hành trong không khí trang nghiêm, thanh tịnh.
Nói nhiều về yêu thương mà ít thực hành yêu thương
Phật pháp và cuộc sống
16:29 28/12/2025
Chưa bao giờ con người nói về yêu thương nhiều như hôm nay.
Khi gió thôi gọi tên
Phật pháp và cuộc sống
10:21 28/12/2025
Có một nơi chốn trong dòng chảy của thời gian, nơi từng đón nhận ánh nắng vàng như mật, rải khắp những lối nhỏ đầy tiếng cười trong trẻo. Bốn mùa đi qua: Xuân nồng nàn chung bước, Hạ cuộn trào vây quanh, Thu hờ hững song hành và Đông vây bủa lặng lẽ – chúng chỉ là những bức tranh nối tiếp của thời gian vốn không vĩnh cửu.
Xem thêm
