Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Phật Giáo
Thứ tư, 02/01/2013, 13:13 PM

Lễ cúng thần lúa của người Ê-đê

Về nhà đánh cồng chiêng mời các thần ăn uống rồi người dân lần lượt ăn uống. Sau đó tiếp tục cúng đưa đi và xua đuổi thần sấm sét trở về nơi của mình. Đến khi lúa sắp trổ bông, chủ rẫy lại chuẩn bị lễ vật cúng. Cầu lúa trổ bông đều dài đầy hạt đạt năng suất cao.

Trong đời sống, người dân tộc Ê-đê ở các tỉnh Tây Nguyên tổ chức nhiều nghi lễ. Đó là những nghi thức hoặc lễ hội gắn với những hiện tượng liên quan đến đời người với chu trình sản xuất… Một trong những lễ nghi quan trọng gắn liền với phong tục sản xuất của người dân nơi đây được phục dựng là lễ cúng thần lúa.

Để chuẩn bị cho việc cúng rẫy, chủ rẫy phải chuẩn bị các bước như: phát hoang, đốt rẫy, dọn đất… Sau khi chuẩn bị các bước trên xong, dân làng chuẩn bị lễ cúng thần lúa và các thần khác như: thần gió, cúng cái cào cỏ, lễ trỉa lúa cho cả buôn, lễ cầu mưa. Mục đích của lễ cúng là cầu các thần phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng được bội thu, kinh tế phát triển, đời sống được ấm no, hạnh phúc.
 
Lễ cúng Thần lúa của người Ê-đê ở buôn Tliêr, xã Hòa Phong, huyện Krông Bông  (Đak Lak). Ảnh: Bá Thăng
Lễ cúng Thần lúa của người Ê-đê ở buôn Tliêr, xã Hòa Phong, huyện Krông Bông (Đak Lak). Ảnh: Bá Thăng

Việc cúng thần gió là mong tránh bão dông (lễ vật: 1 ché rượu, 1 con heo, 1 ống cơm lam). Cúng cái cào cỏ: Cúng trước lúc trồng tỉa, ở bến nước, cầu mưa thuận gió hòa, rẫy ít cỏ, bắp lúa tốt tươi. Thầy cúng cầm cào cỏ cào mấy lần tượng trưng cho mùa làm rẫy bắt đầu (lễ vật: 1 ché rượu và 1 con heo).

Trong lễ trỉa lúa cho cả buôn: người ta dựng 2 chòi ở nơi trước đây đã làm lễ cúng thần gió, với ý nguyện: “Mong mưa phùn đủ nước, mong mưa rào no rẫy” (lễ vật: 7 ché rượu, 1 con heo, 8 con gà (1 con gà lông trắng)). Cúng ở trong nhà: 1 bộ cồng chiêng, đặt đủ 7 ché rượu và các con vật làm sẵn để dâng cho các thần. Cúng ở ngoài trời, gồm: 1 chòi có 3 cái bồ lúa đựng đất (thể hiện thần lúa nằm trong đất), chòi ở cho Thần Lúa (Yang Bao), có tượng 2 vợ chồng tượng trưng cho thần canh giữ rẫy, nằm dưới chòi có 1 tượng thần độc ác bị buộc chặt vào cột nhà ngụ ý để không bị phá phách).

Ngoài ra, vật liệu cúng ở ngoài buôn: 1 cây cắm tổ ong, nhiều hình giả con thú (nai, heo rừng, nhím, chuột, sóc…), brui (tượng trưng cho bông lúa), hạt giống thật (lúa bắp, hạt bí, bầu… được trộn chung với nhau), cây chọc lỗ, ống lồ ô đựng hạt để trỉa lúa, các loại bẫy phòng tránh thú vật phá hoại…

Cúng hạt giống (Tring mjel) cầu cho hạt lúa lên đều; ngoài ra còn tái hiện lại cảnh lao động sản xuất, tạo mưa cho mùa màng tươi tốt và đặt các loại bẫy để tránh thú đến phá hoại và xin các thần đừng cho các con thú nhỏ (chim, sóc, chuột) phá hại lúa đang nảy mầm mau phát triển xanh tốt. Hạt giống gồm các loại: lúa, bắp, bí, bầu (lễ vật: 4 ché rượu, 4 con gà. Đắp một mô đất nhỏ, 1 tô huyết, 1 brui (tượng trưng cho bông lúa). Cúng thần đất (lễ vật: 1 ché rượu, 1 con gà, 1 tô huyết heo), cúng cho chủ nhà và cả cộng đồng.

Sau khi cúng xong ngoài trời, về nhà đánh cồng chiêng mời các thần ăn uống rồi người dân lần lượt ăn uống. Sau đó tiếp tục cúng đưa đi và xua đuổi thần sấm sét trở về nơi của mình. Đến khi lúa sắp trổ bông, chủ rẫy lại chuẩn bị lễ vật cúng. Cầu lúa trổ bông đều dài đầy hạt đạt năng suất cao.

Chủ nhà chọn một mô đất quanh bụi lúa giữa rẫy, cắm một tre nhỏ giữa nắm đất, tượng trưng cho thần lúa. Lễ này cúng cho các thần: thần núi, thần lúa, người đã qua đời. Khi lúa đến mùa thu hoạch, chủ rẫy lại chuẩn bị lễ cúng tuốt lúa đầu mùa và nghi lễ ăn cơm mới, gồm 2 phần: lễ cúng cơm mới vào lúc bắt đầu chín, người nhà lên rẫy tuốt một gùi đem về, phơi giã nấu cơm cúng. Họ hàng được báo đều đến thăm gia chủ.

Ngoài ra, trên các ngả đường lên rẫy, người ta bầy lễ vật cúng tạ thần mưa. Cúng tuốt lúa đầu mùa: cầu lúa đầy bồ, sức khỏe dồi dào ấm no, hạnh phúc. Trước khi tuốt, chủ thăm rẫy, để ý góc lúa tốt nhất, buộc túm 7 ngọn lại úp giỏ đựng lúa lên trên. Khóm lúa này sẽ dùng làm vật phẩm trong lễ đóng kho lúa. Thời gian ăn cơm mới kéo dài khi tuốt lúa cho đến khi lúa chín hết trên rẫy.

Sau khi lúa đã thu hoạch về nhà, chủ rẫy lại tổ chức lễ cúng hồn lúa trữ kho: Cầu mong ăn nhiều, dư nhiều, phần dư bán để sắm tài sản làm giàu cho gia đình. Đây là lễ cốt giữ cho hồn lúa đừng ra khỏi kho thì lúa mới luôn đầy kho



Bá Thăng
Nguồn: Báo Gia Lai

Phật Giáo

TIN LIÊN QUAN

Ngắm kiến trúc Chùa Bổ Đà - Trung Tâm phật giáo vùng Kinh Bắc

Ngắm kiến trúc Chùa Bổ Đà - Trung Tâm phật giáo vùng Kinh Bắc

HomeAZ 29/05/2020, 11:17

Chùa Bổ Đà không chỉ là một trong những trung tâm Phật giáo lớn của Việt Nam mà còn có kiến trúc độc đáo, khác biệt so với các ngôi chùa truyền thống ở miền Bắc.

Tự tử sẽ gặp khó khăn trong việc tái sinh

Phong tục tập quán 06:02 31/05/2020

Nhà Phật cho rằng tự tử là một điều tồi tệ nhất mà con người có thể làm. Đây là một hành động tiêu cực khiến cho thần thức của kẻ ấy gặp khó khăn trong việc tái sinh.

Người Phật tử giác ngộ và giải thoát cái gì?

Phong tục tập quán 17:55 30/05/2020

Giác ngộ và giải thoát là mục đích tối thượng hay tột cùng của người tu. Đức Phật Thích-ca Mâu-ni tu dưới cội bồ-đề được giác ngộ giải thoát sanh tử, đó là mục tiêu cuối cùng Ngài đạt được.

Mục Kiền Liên Bồ tát trong Kinh Vu Lan qua lăng kính của Tổ sư Minh Đăng Quang

Phong tục tập quán 16:57 30/05/2020

Mục Kiền Liên (viết theo Sanskrit: Maudgalyāyana; Pali: Moggalāna, tiếng Hán phiên âm: Mục Kiền Liên, đọc tắt là Mục Liên) là một nhân vật lịch sử sống vào thời Đức Phật. Vị Bà-la-môn tri thức thông thái này đã lừng danh một thời ở xứ Magadha thuộc Ấn Độ thời bấy giờ.

Tại sao chúng ta nên đơn giản hóa cuộc sống?

Phong tục tập quán 15:57 30/05/2020

Hãy tạo ra thói quen thường tự hỏi mình: Công việc hay hoạt động này có thực sự cần thiết không, hay nó chỉ là một cách để chúng ta tỏ ra bận rộn?. Nếu bạn có thể giảm bớt, loại bỏ một số hoạt động, bạn có thể sẽ được thanh tịnh, yên tĩnh hơn.