GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
Ban Thông tin Truyền thông
Tìm theo tin bài Tìm theo tác giả
Cập nhật lúc 09:47 17/03/2018 (GMT+7)

Hình ảnh tự viện Phật giáo trong Thế kỷ 18 ở châu Âu và Trung Quốc

(PGVN)

Thật hấp dẫn khi nhìn thấy hình ảnh của ngôi già lam tự viện Phật giáo đã làm phong phú thêm nền văn hóa vật thể ở châu Âu và Trung Quốc một cách hài hòa.

Các hiện vật mà bây giờ chúng ta phân loại là “nghệ thuật Phật giáo” không phải lúc nào cũng được xem là nghệ thuật như bối cảnh ban đầu vốn có, mặc dù có được khéo léo và thẩm mỹ sâu sắc và chúng được tạo ra cho mục đích tôn thờ, lễ nghi, và tích lũy công đức. Cũng giống như nhiều thuật ngữ chính của Phật giáo bị hiểu sai ở phương Tây, thì hình ảnh Phật giáo cũng vậy. Thực tế, việc lạm dụng biểu tượng của đức Phật trở nên tràn lan đến nỗi cộng đồng Phật giáo ở Bangkok Thái Lan cảm thấy cần phải đặt dấu hiệu trên khắp thành phố để giáo dục du khách rằng "Buddha is not for decoration - đức Phật không phải để trang trí". 
 
Tuy nhiên, ở những điểm khác nhau trong lịch sử, sự thiếu hiểu biết đôi khi đã giúp tạo điều kiện cho việc lưu thông các hình ảnh Phật giáo. Trên thực tế, quá trình này minh họa cách các hệ thống văn hóa khác nhau đã tương tác như thế nào.

Chẳng hạn, phong cách thời trang của Chinoiserie - trào lưu thời thượng của quý tộc phương Tây vào thế kỷ 18-19, hình ảnh của ngôi tự viện Phật giáo được giới thiệu từ Trung Quốc đã phát triển thành mô típ trang trí phổ biến trong một loạt các nghệ thuật châu Âu, bao gồm tranh minh họa sách, đồ gốm, hàng dệt, hình nền tranh sơn dầu... Điều thú vị hơn nữa là việc hình thức hóa ngôi tự viện Phật giáo đã ảnh hưởng đến nền văn hóa vật thể Trung Quốc.

Cấu trúc của ngôi tự viện Phật giáo, hay Tháp (塔) bằng chữ Hán, có nguồn gốc từ Ấn Độ. Khi Phật giáo lan tỏa đến Trung Quốc, các hình thức và phong cách của nó đã được định hình thêm bởi các truyền thống kiến trúc ở đó. Theo truyền thống, một ngôi tự viện Phật giáo là một nơi thờ tự trong một tự viện vì nó là nơi lưu giữ di tích của đức Phật hay các vị cao tăng thạc đức nổi tiếng, cũng như hình ảnh chư Thiên, các vị Thần Hộ pháp.

Các chương trình  du lịch và luận văn châu Âu từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19 bao gồm các mô tả hoặc minh họa về ngoại hình kỳ lạ của những ngôi già lam tự viện Phật giáo có nhiều tầng, hình đa giác hoặc hình tròn, mái chiếu. Kể từ những tác phẩm này, chẳng hạn như quyển China Illustratata 1667 của Athanasius Kircher, viết bằng tiếng Latin và ngay lập tức được dịch và xuất bản bằng các ngôn ngữ bản địa (người Hà Lan năm 1668, tiếng Anh trong năm 1669, tiếng Pháp năm 1670) tổng các thời điểm kiến thức về Trung Hoa, Tây Tạng và vùng Viễn Đông (với nhiều hình ảnh minh họa) đã có một thành công đáng kể và là nguồn gốc của Sinology hiện đại. Cuốn  sách đã mô tả địa lý, lịch sử, lịch trình, chính trị và vật lý của Đế quốc Trung Hoa và Trung Quốc Tartary (1735) của Jean-Baptiste Du Halde, chủ yếu được biên soạn bởi các tác giả Dòng Tên, họ cũng nhấn mạnh đến tính chất thờ thần và mê tín của kiến trúc như vậy, phản ảnh một thái độ chung đối với Phật giáo ở châu Âu vào thời đó.
 Một ngôi già lam tự viện Phật giáo 9 tầng ở tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc được minh họa trong Kircher (1667), trang 134
Ngôi già lam Đại Báo Ân Tự Tháp (大 報恩寺 塔), được biết đến như là ngôi chùa bằng gốm Sứ ở Nam Kinh, chắc chắn là một ví vụ được ngưỡng mộ nhất về kiến trúc Trung Hoa ở châu Âu, mặc dù xây dựng đã được trang men bằng đồ đá thay vì đồ gốm sứ được gợi ý theo tên của nó. Nó đã được minh họa trong một trong những tác phẩm có thẩm quyền nhất của Trung Hoa vào thời đó, Đại Sứ quán từ Công từ Công ty Đông Ấn của các tỉnh Kỳ (1665) do Johan Nieuhof (1618-1672), một du khách người Hà Lan, người đã viết về các chuyến đi của mình đến Braxin, Trung Quốc và Ấn Độ. Nổi tiếng nhất trong số đó là chuyến đi dài 2.400 km từ Canton đến Bắc Kinh trong các năm 1655-1657, khiến ông trở thành nhà văn phương Tây có thẩm quyền ở Trung Quốc. Ông đã viết một Đại sứ quán từ Công ty Đông Ấn có tài khoản bằng văn bản về cuộc hành trình này.

Nó cũng được tích hợp vào DiderotEncyclopédie như một mục nhập. Sau đó, hoàng gia Châu Âu, bị mê hoặc bởi những ngôi già lam tự viện Phật giáo ở Nam Kinh, đã ủy thác mô hình gốm sứ từ lò nung ở Trung Hoa. Một số người trong số họ đã sống sót và có thể được xem trong bộ sưu tập nghệ thuật của Hoàng gia Anh, Bảo tàng Victoria và Albert ở London, và Musée des Arts Décoratifs ở Paris, Pháp quốc. Những mô hình này không có trang trí Phật giáo. Nhiều người trong số họ được bảo quản theo cặp, và điều này có thể là cách chúng được biểu lộ.
 Ngôi già lam tự viện Phật giáo bằng gốm sứ ở Nam Kinh, Trung Hoa, như được mô tả trong Nieuhof  (1665), trang 84
Ngôi già lam tự viện Phật giáo bằng gốm sứ, c.1800-18, Jingdezhen, Trung Quốc; gắn kết cuối: 1815-18? Vương quốc Anh.  Royal Collection Trust, RCIN 812
Trong khi đó, bản sao kiến trúc của ngôi già lam tự viện hình nấm trên các vườn Hoàng gia châu Âu. Trong số đó, ngôi Tự viện ở Gardens do William Chambers thiết kế đã trở thành một điểm mốc của London kể từ khi hoàn thành vào năm 1762. Trong khi ngôi Tự viện ở Nam kinh được tạo ra để tưởng niệm những người đã quá cố của Hoàng gia Hoàng đế Vĩnh Lạc triều đại nhà Minh (1360-1424) ngôi già lam Kew được vua George III Vương quốc Anh tặng cho mẹ sống như là một sự cuồng nhiệt.Chambers giới thiệu tính mới lạ đáng ngạc nhiên này nhằm đa dạng cảnh quan vườn. Tuy nhiên, trong khi ngôi chùa của ông bao gồm 10 câu chuyện, chỉ có một số lẻ các câu chuyện được coi là phù hợp với chùa ở Trung Quốc. Thêm vào đó, những chiếc trang trí mái nhà với 80 con rồng đã được khôi phục lại từ năm 2015 chắc chắn là sáng chế của Chambers.
 Kew Gardens: Chùa và Cầu , Richard Wilson, 1762. Trung tâm nghệ thuật Anh quốc Yale
Tuy nhiên, tính chính xác ít khi quan tâm đến thời đại của Chinoiserie, và Chambers thành công với tư cách là một chuyên gia về kiến trúc và thiết kế vườn của Trung Hoa. Ví dụ, một trong những thiết kế không bình thường của ông – nơi một ngôi già lam tự viện Phật giáo được kết hợp với một cây cầu đá – đã sớm được truyền bá trong những quyển sách kiểu mẫu trong ngày và được thực hiện trong thực tế. Một cây cầu và ngôi già lam tự viện Phật giáo Trung Quốc ở St James ' Vườn s, bây giờ đã bị phế tích, được phục dựng lên để tưởng nhớ các Điều ước Quốc tế năm 1814 Hòa bình với Đế quốc Pháp. Tại Trung Hoa, các ngôi già lam tự viện Phật giáo cũng được xem là có ý nghĩa mới.

Lấy cảm hứng từ các nguyên tắc phong thủy, một loại kiến trúc gọi là Văn Phong tháp (文峰塔) ra đời. Về ngoại hình, nó trông giống như một ngôi già lam tự viện Phật giáo, nhưng chức năng của nó là đem lại sự Cát tường cho các học giả địa phương và tăng cơ hội thành công trong các kỳ thi đua dân sự đế quốc. Tuy nhiên, ở châu Âu, hình ảnh của ngôi già lam tự viện Phật giáo đã được biến đổi thành một trang trí hoàn toàn trần tục.
 Cầu đá Chùa Phật giáo Trung Hoa, Công viên St. James , bởi Joseph Gleadah (Hoạt động 1800-50). Bản quyền Crown
Choinoiserie thường được hiểu là một hiện tượng trong đó xã hội phương Tây đã sử dụng các vật thể Trung Hoa, các họa tiết và hình ảnh để định hình, chỉnh sửa, hoặc tái tạo lại các hình ảnh, xác định nó, với ít ảnh hưởng đến Trung Quốc. Tuy nhiên, nghiên cứu sơ bộ của tôi cho thấy hình ảnh ngôi già lam tự viện Phật giáo, không có ý nghĩa tôn giáo, đã được giới thiệu trở lại với triều đình nhà Thanh như một mẫu mực thế tục. Ngoài các hoạt động ngoại giao và thương mại thông thường giữa Trung Quốc và châu Âu, các nữ tu dòng Tên phục vụ các vị Hoàng đế nhà Thanh phải đóng vai trò không thể thiếu trong việc hình thành ngôi Tự viện hình tượng ở quê nhà.
 Một phong cách Choinoiserie. Nguồn: Internet
Theo quan sát của Fang (2004) và Bartholomew (2006), trước triều đại nhà Thanh, ngôi già lam tự viện Phật giáo không được sử dụng làm moitif trang trí ở Trung Quốc. Nó cũng hiếm khi được miêu tả trong các bức phong cảnh. Tuy nhiên, sau khi so sánh một loạt đồ tạo tác được tạo ra cho triều đình nhà Thanh, dường như tôi thấy hình tượng ngôi già lam tự viện Phật giáo đột nhiên được đưa vào các bức tranh và đồ gốm dưới thời trị vì của Hoàng đế Càn Long (1735-1796).

Hơn nữa, trong khi các hoàng gia châu Âu đang thu thập đồ gốm sứ Trung Hoa, Hoàng đế Càn Long đã bị mê hoặc bởi các đồng hồ phương Tây. Trong bộ sưu tập của mình, có một số đồng hồ dưới dạng Tự viện Phật giáo, được sản xuất tại London, Canton và hội thảo hoàng gia ở Bắc Kinh. Có nhiều khả năng rằng các mô hình châu Âu kích thích bản sao trong nước.
Đồng hồ từ bộ sưu tập hoàng đế nhà Thanh. Từ trái sang phải: Thế kỷ 18, London; thời vua Càn Long, Canton; Hội thảo Imperial Bắc Kinh, Pagani, 2001
Trong kế hoạch ban đầu cho cung điện mùa hè Imperial (Vườn Viên Minh-圓明園), có một hòn đảo dành cho các tòa nhà Tôn giáo, nhưng không có ngôi già lam tự viện Phật giáo nào được dựng lên. Tuy nhiên, điều kỳ diệu trong các lâu đài ở châu Âu (Tây Dương Lâu-西洋 樓) được bổ sung vào năm 1747 dưới sự bảo trợ của Hoàng đế Càn Long, triều đại nhà Thanh, các giáo sĩ Dòng đã thiết kế một cặp vòi phun nước cao chót vót (hình dưới) giống như ngôi tự viện Phật giáo 9 tầng được Kircher mô tả. Nó chỉ có ý nghĩa rằng các kiến trúc sư này đã nghiên cứu các tác phẩm của các tu sĩ dòng Tên như Kircher, trước khi đến Trung Hoa. Hơn nữa, có thể họ đã mang một số hình ảnh Trung Hoa, đã được giải thích sai hoặc không trở lại Trung Hoa.
 Phía Nam của Đại Thủy Pháp (大水 法 (Grand Fountain), từ phía Tây Twenty Views of Mansions,  bởi Pirazzoli-t'Serstevens M., 1987
Thật không may, chúng tôi không thể tập hợp tất cả các tài liệu hình ảnh đã được khảo sát cho nghiên cứu này, nhưng dường như hình ảnh ngôi già lam tự viện Phật giáo ngày càng xuất hiện trong nghệ thuật Trung Hoa của thế kỷ 18.

Trên thực tế, vào triều đại nhà Thanh, tầm quan trọng tôn giáo của cơ sở Tự viện Phật giáo đã giảm ở Trung Hoa, vì các tác phẩm điêu khắc Phật giáo đặt trong các hội trường đã vượt qua các di tích như là trọng tâm của sự tôn kính trong các ngôi già lam tự viện Phật giáo. Đây có thể là một yếu tố khác dẫn đến việc thế tục hóa hình tượng già lam tự viện Phật giáo ở Trung Quốc. Tuy nhiên, thật hấp dẫn khi nhìn thấy hình ảnh của ngôi già lam tự viện Phật giáo đã làm phong phú thêm nền văn hóa vật thể ở châu Âu và Trung Quốc một cách hài hòa.

Vân Tuyền
-------------------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
Bartholomew, T. T. 2006. Hidden Meanings in Chinese Art =: Zhongguo ji xiang tu an. San Francisco: Asian Art Museum of San Francisco.
Chambers, W. 1757. Designs of Chinese Buildings, Furniture, Dresses, Machines, and Utensils. Engraved by the Best Hands, from the Originals Drawn in China.
———, 1773. A Dissertation on Oriental Gardening. London: W. Griffin.
Fang, J. P., 2004. Symbols and rebuses in Chinese art: figures, bugs, beasts, and flowers. Berkeley: Ten Speed Press.
Kircher, Athanasius. 1667. Athanasii Kircheri e Soc. Jesu China monumentis quà sacris quà profanis, nec non variis naturae & artis spectaculis, aliarumque rerum memorabilium argumentis illustrata, auspiciis Leopoldi Primi roman. imper. Antwerpiae: Apud Jacobum à Meurs.
Nieuhof, J., Le Carpentier, J., and van Meurs, J. 1665. L'ambassade de la Compagnie orientale des Provinces Unies vers l'empereur de la Chine ou Grand Cam de Tartarie faite par les Srs Pierre de Goyer & Jacob de Keyser: illustrée d'une très-exacte description des villes, bourgs, villages, ports de mers & autres lieux plus considérables de la Chine. A Leyde: pour Jacob de Meurs.
Pagani, C. 2001. Eastern Magnificence & European Ingenuity: Clocks of Late Imperial China. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Pirazzoli-tʼSerstevens M., 1987. Le Yuanmingyuan: jeux d'eaux et palais européens du XVIIIe siècle à la cour de Chine. Paris: Editions Recherche sur les civilisations. 

Truy cập phiên bản mobile tại địa chỉ: http://m.phatgiao.org.vn/

Ý kiến phản hồi

Xin vui lòng gõ Tiếng Việt có dấu


 Refresh

Hình ảnh tự viện Phật giáo trong Thế kỷ 18 ở châu Âu và Trung Quốc

Thật hấp dẫn khi nhìn thấy hình ảnh của ngôi già lam tự viện Phật giáo đã làm phong phú thêm nền văn hóa vật thể ở châu Âu và Trung Quốc một cách hài hòa.
Hình ảnh tự viện Phật giáo trong Thế kỷ 18 ở châu Âu và Trung Quốc Hình ảnh tự viện Phật giáo trong Thế kỷ 18 ở châu Âu và Trung Quốc
610 700
Thật hấp dẫn khi nhìn thấy hình ảnh của ngôi già lam tự viện Phật giáo đã làm phong phú thêm nền văn hóa vật thể ở châu Âu và Trung Quốc một cách hài hòa.